අධික ලෙස දහදිය දැමීම (Hyperhidrosis) කියන්නේ මොකක්ද?
අපගේ එදිනෙදා ජීවිතයේදී මුහුණදීමට සිදුවන ඉතාමත් කරදරකාරී මෙන්ම බොහෝ දෙනෙකුට රහසින් පීඩා විඳීමට සිදුවන තත්ත්වයක් තමයි අධික ලෙස දහදිය දැමීම. වෛද්ය විද්යාවේදී මෙය Hyperhidrosis (හයිපර්හයිඩ්රෝසිස්) ලෙස හඳුන්වනු ලබනවා. සාමාන්යයෙන් අපගේ ශරීරයේ උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීම සඳහා දහදිය දැමීම ස්වභාවික ක්රියාවලියක් වුණත්, කිසිදු උණුසුම් පරිසරයක් හෝ ශාරීරික වෙහෙසක් නොමැතිව වුවද මෙලෙස අධික ලෙස දහදිය දැමීම මෙම තත්ත්වයේ ප්රධානතම ලක්ෂණය වෙනවා.
විශේෂයෙන්ම කිහිලි, අත්ල, යටිපතුල් මෙන්ම මුහුණ වැනි ස්ථාන වලින් මෙලෙස අධික ලෙස දහදිය දැමීම සිදුවෙන්න පුළුවන්. සමාජය ඉදිරියේ අපහසුතාවයට පත්වීමට මෙය ප්රබල හේතුවක් වෙනවා. එසේම ඇතැම් පුද්ගලයින්ට මෙම තත්ත්වය උපතින්ම හෝ කුඩා කාලයේදීම ආරම්භ විය හැකි අතර තවත් සමහර අයට පසුකාලීනව ඇතිවෙන්නත් පුළුවන්.
මෙම තත්ත්වය නිසා ඇතිවන මානසික සහ සමාජීය බලපෑම
බොහෝ දෙනෙක් හිතන්නේ මෙය හුදෙක් ශාරීරික අපහසුතාවයක් පමණක් කියායි. නමුත් මෙයින් ඇතිවන මානසික පීඩනය ඊට වඩා බොහෝ සෙයින් වැඩියි. මේ නිසා ඇතිවන ප්රධාන ගැටලු කීපයක් ගැන අපි කතා කරමු:
- සමාජය ඉදිරියේ ඇතිවන අපහසුතාව: උදෑසනම ලස්සනට ඇඳගෙන කාර්යාලයට ගියත්, සුළු වෙලාවකින් කිහිලි යටින් දහදිය පැල්ලම් මතුවීම නිසා බොහෝ දෙනෙක් දැඩි අපහසුතාවයට පත්වෙනවා. මේ නිසා තමන් කැමති ලා පාට ඇඳුම් ඇඳීමට පවා ඔවුන් බියක් දක්වනවා.
- ආත්ම විශ්වාසය බිඳවැටීම: අත්ලෙන් අධික ලෙස දහදිය දමන පුද්ගලයින් අනෙක් අය සමඟ අතට අත දීමට (handshake) දැඩි ලෙස ලැජ්ජා වෙනවා. මේ නිසා ඔවුන් සමාජ සම්බන්ධතා වලින් මගහැර සිටීමට උත්සාහ කරනවා.
- වෘත්තීය ජීවිතයට සිදුවන බලපෑම: විශේෂයෙන්ම පෑනක් අල්ලාගෙන ලිවීමට, පරිගණක යතුරුපුවරුවක් භාවිතා කිරීමට, කඩදාසි හැසිරවීමට අත්ලෙන් දහදිය දැමීම ලොකු බාධාවක්. ගුරුවරුන්, ඉදිරිපත් කරන්නන්, කළමනාකරුවන් වැනි වෘත්තීන් වල නියැලෙන අයට මෙය විශාල ගැටලුවක් වෙනවා.
- පුද්ගලික සනීපාරක්ෂාව පිළිබඳ ගැටලු: නිරන්තරයෙන්ම දහදියෙන් තෙත්වී සිටීම නිසා දිලීර ආසාදන ඇතිවීමට මෙන්ම ශරීරයෙන් දුගඳක් වහනය වීමටද ඉඩ කඩ වැඩියි.
බොටොක්ස් (Botox) ප්රතිකාරය කියන්නේ මොකක්ද?
බොටොක්ස් කියන වචනය ඇහෙනකොටම ගොඩක් අයට මතක් වෙන්නේ මුහුණේ තියෙන රැලි (wrinkles) නැති කරලා තරුණ පෙනුමක් ලබාදෙන රූපලාවන්ය ප්රතිකාරයක් විතරයි. නමුත් බොටොක්ස් කියන්නේ වෛද්ය විද්යාවේ විවිධ රෝග තත්ත්වයන් ගණනාවකටම භාවිතා කරන ඉතාමත් සාර්ථක ඖෂධයක්. විශේෂයෙන්ම Hyperhidrosis සඳහා අනුමත කර ඇති සාර්ථකම සහ ආරක්ෂිතම ප්රතිකාරයක් විදිහට බොටොක්ස් හඳුන්වන්න පුළුවන්.
මෙය මගින් කෙරෙන්නේ අපගේ දහදිය ග්රන්ථි වලට ස්නායු මගින් ලබාදෙන සංඥා තාවකාලිකව අවහිර කිරීමයි. සරලවම කිව්වොත්, දහදිය නිෂ්පාදනය කරන්න කියලා මොළයෙන් දෙන පණිවිඩය දහදිය ග්රන්ථිය වෙත යාම වළක්වනවා. එමගින් ප්රතිකාරය කළ ස්ථානයේ දහදිය දැමීම සම්පූර්ණයෙන්ම නවතිනවා.
බොටොක්ස් මගින් දහදිය දැමීම නවත්වන ක්රියාවලිය
අපගේ දහදිය ග්රන්ථි ක්රියාත්මක වන්නේ ස්වයංසාධක ස්නායු පද්ධතිය (autonomic nervous system) මගිනුයි. අධික ලෙස දහදිය දමන අයගේ මෙම ස්නායු පද්ධතිය අනවශ්ය ලෙස ක්රියාකාරී වෙනවා. බොටොක්ස් (Botulinum toxin) එන්නත් කළාම, එමගින් Acetylcholine නමැති රසායනික පණිවිඩකරු නිදහස් වීම නතර කරනවා. මේ රසායනික පණිවිඩකරු තමයි දහදිය ග්රන්ථි වලට ක්රියාත්මක වෙන්න කියලා උපදෙස් දෙන්නේ. ඉතින් මේ පණිවිඩය ලැබෙන්නේ නැති වුණාම, දහදිය ග්රන්ථි කිසිම දහදියක් නිෂ්පාදනය කරන්නේ නැහැ.
ප්රතිකාරය සිදුකරන ආකාරය: එය වේදනාකාරීද?
ගොඩක් අය මේ ප්රතිකාරයට බය වෙන්නේ ‘ඉඳිකටු වලින් විදිනවා කිව්වාම ගොඩක් රිදෙයි නේද?’ කියලා හිතලයි. නමුත් ඇත්තටම මෙය ඉතාමත් සරල වගේම වේදනාවෙන් තොර ප්රතිකාරයක්. පහත ආකාරයට තමයි මේ ප්රතිකාරය සිදුකරන්නේ:
- මූලික පරීක්ෂාව: වෛද්යවරයා විසින් පළමුවෙන්ම වැඩිපුරම දහදිය දමන ස්ථාන නිවැරදිව හඳුනාගන්නවා. මීට අමතරව අයඩින් පරීක්ෂණයක් (Iodine-starch test) මගින් හරියටම දහදිය එන ස්ථාන ලකුණු කරගැනීමද සිදුකරන්න පුළුවන්.
- නිර්වින්දනය කිරීම: ප්රතිකාරය කරන ප්රදේශයේ වේදනාව නොදැනීම සඳහා Numbing cream එකක් ආලේප කිරීම හෝ අයිස් තැබීම සිදුකරනවා. මේ නිසා එන්නත් කිරීමේදී කිසිදු අපහසුවක් දැනෙන්නේ නැහැ.
- එන්නත් කිරීම: ඉතාමත් සියුම්, කුඩා ඉඳිකටුවක් භාවිතා කරමින් සමට මදක් යටින් බොටොක්ස් ඉතා සුළු මාත්රා වශයෙන් නිශ්චිත ස්ථාන කීපයකට එන්නත් කරනු ලබනවා.
මෙම සම්පූර්ණ ක්රියාවලියටම ගතවන්නේ විනාඩි 15 කින් 30 කින් වගේ කෙටි කාලයක් පමණයි. ප්රතිකාරයෙන් පසුව ඔබට කෙලින්ම නිවසට හෝ කාර්යාලයට ගොස් තමන්ගේ සාමාන්ය වැඩකටයුතු කරගෙන යාමට කිසිදු බාධාවක් නැහැ.
ප්රතිඵල කොපමණ කාලයක් පවතිනවාද?
ප්රතිකාරය සිදුකර දින 3ක් 4ක් ගතවන විට ඔබට දහදිය දැමීම අඩුවීම පැහැදිලිවම දැකගන්න පුළුවන්. සති 2ක් වැනි කාලයක් ගතවන විට මෙහි සම්පූර්ණ ප්රතිඵලයම ලබාගත හැකියි. සාමාන්යයෙන් එක් ප්රතිකාර වාරයකින් පසුව මාස 6ත් 9ත් අතර කාලයක් දක්වා කිසිදු කරදරයකින් තොරව, සම්පූර්ණයෙන්ම වියලිව සිටීමේ හැකියාව ලැබෙනවා. ඇතැම් පුද්ගලයින්ට මාස 12 ක් පමණ වනතුරුත් මෙහි බලපෑම පවතිනවා. මෙම කාලයෙන් පසුව නැවතත් ක්රමයෙන් දහදිය දැමීම ආරම්භ වනවිට, ඔබට නැවතත් වෛද්යවරයා හමුවී ප්රතිකාරය සිදුකරගත හැකියි. දිගින් දිගටම ප්රතිකාරය සිදුකරන විට, ප්රතිඵලය රඳා පවතින කාලය තවත් වැඩිවන බවද පර්යේෂණ වලින් තහවුරු වී තිබෙනවා.
දහදිය දැමීම නැවැත්වීම ශරීරයට අහිතකරද?
බොහෝ දෙනෙකුට ඇතිවන තවත් විශාල සැකයක් තමයි, ‘දහදිය දැමීම නැවැත්තුවාම ඇඟේ උෂ්ණත්වය පාලනය වෙන්නේ කොහොමද? ශරීරයේ විෂ පිටවෙන්නේ කොහොමද?’ කියන එක. අපගේ සම්පූර්ණ ශරීරයේ දහදිය ග්රන්ථි මිලියන 2ත් 4ත් අතර ප්රමාණයක් විසිරී තිබෙනවා. මෙයින් කිහිලි යට තිබෙන්නේ සම්පූර්ණ ග්රන්ථි ප්රමාණයෙන් 2%ක් වැනි ඉතාමත් සුළු ප්රමාණයක් පමණයි. ඒ නිසා කිහිලි යටින් හෝ අත්ලෙන් දහදිය දැමීම නැවැත්තුවා කියලා ශරීරයේ උෂ්ණත්වය පාලනය වීමට කිසිදු බලපෑමක් වෙන්නේ නැහැ. ශරීරයේ අනෙකුත් ස්ථාන වලින් දහදිය පිටවීම සාමාන්ය පරිදි සිදුවෙමින් ශරීර උෂ්ණත්වය මනාව පාලනය කරනවා. එමනිසා මෙය ශරීරයට කිසිදු හානියක් ගෙනදෙන්නේ නැහැ.
ප්රතිකාරයෙන් පසුව පිළිපැදිය යුතු උපදෙස්
හොඳම සහ කඩිනම් ප්රතිඵල ලබාගැනීම සඳහා ප්රතිකාරය සිදුකර පැය 24ක් යනතුරු පහත සඳහන් දේවල් ගැන සැලකිලිමත් වීම ඉතා වැදගත්:
- ප්රතිකාර කළ ස්ථානය තදින් පිරිමැදීමෙන් හෝ මසාජ් කිරීමෙන් වළකින්න. එසේ කිරීමෙන් ඖෂධය අනවශ්ය ස්ථාන වලට පැතිරී යාමට ඉඩ තිබෙනවා.
- ජිම් යාම, බර ඉසිලීම වැනි අධික ලෙස වෙහෙසෙන ශාරීරික ව්යායාම වලින් දිනක් හෝ දෙකක් ඈත් වී සිටින්න.
- සෝනා (Sauna), ස්ටීම් බාත් (Steam bath) හෝ ගොඩක් උණුසුම් ජලයෙන් ස්නානය කිරීමෙන් වළකින්න.
- ප්රතිකාරය කළ දිනයේදී ඩියෝඩ්රන්ට් (Deodorants) හෝ රෝල්-ඔන් (Roll-ons) භාවිත කිරීම නතර කිරීම වඩාත් සුදුසුයි.
බොටොක්ස් ප්රතිකාරය සඳහා සුදුසුම අය කවුද?
විවිධ වර්ගයේ Anti-perspirants, ක්රීම් වර්ග මෙන්ම වෙනත් ඖෂධ භාවිත කරලත් කිසිදු සාර්ථක ප්රතිඵලයක් ලබාගැනීමට නොහැකි වූ අයට මෙය කදිම විසඳුමක් වෙනවා. ඔබගේ රැකියාවේ ස්වභාවය අනුව නිතරම මහජනයා සමඟ කටයුතු කිරීමට සිදුවෙනවා නම්, ඔබ නිරතුරුවම සෙනඟ ගැවසෙන ස්ථාන වලට යනවා නම්, මේ ප්රතිකාරය මගින් ඔබට ඉතා විශාල සහනයක් මෙන්ම ආත්ම විශ්වාසයක් ලබාගන්න පුළුවන්. විශේෂයෙන්ම විවාහ උත්සව වැනි වැදගත් අවස්ථා වලට මුහුණ දීමට සූදානම් වන අයටද මෙය ඉතා වැදගත් වෙනවා.
බොටොක්ස් ගැන සමාජයේ පවතින මිත්යා මත සහ සත්යය
බොටොක්ස් සම්බන්ධයෙන් අපේ සමාජයේ විවිධ මිත්යා මත පැතිරී තිබෙනවා. සමහරු පවසන්නේ මින් පිළිකා ඇතිවිය හැකි බවයි. තවත් අය පවසන්නේ ස්නායු දුර්වල වන බවයි. නමුත් මේ සියල්ලම කිසිදු විද්යාත්මක පදනමක් නොමැති අසත්ය කරුණු වෙනවා. බොටොක්ස් යනු ලොව පුරා වෛද්යවරුන් විසින් වසර 20 කටත් වඩා වැඩි කාලයක් තිස්සේ ඉතාමත් ආරක්ෂිතව සහ සාර්ථකව භාවිත කරන ඖෂධයක්. ඇමරිකානු ආහාර හා ඖෂධ අධිකාරිය (FDA) මගින් පවා මෙය Hyperhidrosis සඳහා අනුමත කර තිබෙනවා. සුදුසුකම් ලත්, පළපුරුදු වෛද්යවරයෙකුගේ අධීක්ෂණය යටතේ නිසි මාත්රාවෙන් ලබාගන්නා විට මෙයින් කිසිදු බරපතල අතුරු ආබාධයක් ඇතිවන්නේ නැහැ.
නිවැරදි වෛද්යවරයෙකු තෝරාගැනීමේ වැදගත්කම
මේ සඳහා සුදුසුකම් ලත් රූපලාවන්ය වෛද්යවරයෙකු (Aesthetic Physician) හෝ චර්ම රෝග විශේෂඥ වෛද්යවරයෙකු තෝරාගැනීම ඉතාමත් වැදගත්. මන්ද යත්, නිවැරදි මාත්රාව නිවැරදි ස්ථානයට එන්නත් කිරීමෙන් පමණක් සාර්ථක ප්රතිඵල ලබාගත හැකි නිසාවෙනි. ඇතැම් විට වෙනත් රෝගී තත්ත්වයන් (උදාහරණ: තයිරොයිඩ් ග්රන්ථියේ ගැටලු, දියවැඩියාව) නිසාද අධිකව දහදිය දැමිය හැකියි. සුදුසුකම් ලත් වෛද්යවරයෙකු විසින් මුලින්ම මෙම තත්ත්වයන් ගැන පරීක්ෂා කර බලා ඔබට වඩාත්ම ගැලපෙන ප්රතිකාරය නිර්දේශ කරනු ඇත.
නිගමනය
අධික ලෙස දහදිය දැමීම කියන්නේ තවත් දුක් විඳිය යුතු තත්ත්වයක් නෙමෙයි. තමන්ට අවශ්ය ඇඳුමක් ඇඳගෙන, කිසිදු බියකින් හෝ සැකයකින් තොරව, ලොකු ආත්ම විශ්වාසයකින් යුතුව සමාජයට මුහුණ දෙන්න දැන් ඔබටත් පුළුවන්. බොටොක්ස් ප්රතිකාරය කියන්නේ වේදනාවකින් තොර, ඉතා කෙටි කාලයකින් සිදුකරගත හැකි, වගේම දිගු කාලීන ප්රතිඵල ලබාදෙන ඉතාමත් සාර්ථක වෛද්ය විද්යාත්මක විසඳුමක්. ඔබටත් මේ ගැටලුව තිබෙනවා නම්, වෛද්යවරයෙකු හමුවී උපදෙස් ලබාගෙන, ඔබේ ජීවිතය වෙනස් කරගන්නට මෙය හොඳම අවස්ථාවක් වේවි.