විදුරුමස් පෙනෙන හිනාව (Gummy Smile) කියන්නේ මොකක්ද?
ගොඩක් අයට තියෙන ප්රශ්නයක් තමයි හිනා වෙනකොට විදුරුමස් ගොඩක් පෙනෙන එක. මේක සාමාන්ය දෙයක් වුනත්, සමහර අයට මේ නිසා තමන්ගේ හිනාව ගැන විශ්වාසයක් නැති වෙන්න පුළුවන්. ලස්සන හිනාවක් කියන්නේ අපේ මුහුණට ලොකු ආකර්ෂණයක් එකතු කරන දෙයක්. ඔබ සමාජයේ ගැවසෙන විට, යහළුවන් සමග කතාබහ කරන විට, එසේත් නැත්නම් ඡායාරූපයකට පෙනී සිටින විට මේ විදුරුමස් පෙනෙන හිනාව (gummy smile) ඔබට අපහසුතාවයක් ඇති කරන්න පුළුවන්. ඉතින් මේ Gummy Smile තත්ත්වය නිසා හිනා වෙන්න බය වෙනවා නම්, දැන් ඒකට ඉතාමත් පහසු සහ නවීන වෛද්ය විද්යාත්මක විසඳුමක් තියෙනවා. ඒ තමයි බොටොක්ස් (Botox) ප්රතිකාරය.
විශේෂයෙන්ම මේ තත්ත්වය ඇති වෙන්නේ අපේ ඉහළ තොල (upper lip) අවශ්ය ප්රමාණයට වඩා ඉහළට ඉස්සෙන නිසා. මේක බොහෝ දුරට අපේ මුහුණේ තියෙන මාංශ පේශිවල ක්රියාකාරිත්වය මත රඳා පවතින දෙයක්. අපි හිනා වන විට අපේ තොල් ඉහළට ඔසවන්නේ අපේ මුහුණේ ඇති කුඩා මාංශ පේශි මගින්. මේ ලිපියෙන් අපි කතා කරන්නේ මේ Gummy Smile තත්ත්වය බොටොක්ස් (Botox) මගින් කොහොමද පහසුවෙන්ම සාමාන්ය තත්ත්වයට පත් කරන්නේ කියන එක ගැනයි. මේ ලිපිය කියවීමෙන් ඔබට මේ ගැන සම්පූර්ණ අවබෝධයක් ලබාගත හැකියි.
මේ තත්ත්වය ඇති වෙන්න ප්රධාන හේතුව මොකක්ද? (Causes of a Gummy Smile)
අපේ ඉහළ තොල ඉහළට ඔසවන්න ප්රධාන වශයෙන්ම උදව් වෙන්නේ මාංශ පේශි කීපයක්. විශේෂයෙන්ම Levator labii superioris alaeque nasi (LLSAN) කියන මාංශ පේශිය මේකට ගොඩක්ම බලපානවා. මේ මාංශ පේශි සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා සක්රීය (Hyperactive upper lip muscles) වුනාම, අපි හිනා වෙනකොට ඉහළ තොල ගොඩක් ඉහළට ඉස්සෙනවා. මේ නිසා තොලට යටින් තියෙන විදුරුමස් විශාල ප්රමාණයක් පිටතට පෙනෙන්න පටන් ගන්නවා.
මේකට බලපාන තවත් හේතු කීපයක් තියෙන්න පුළුවන්. අපි ඒ මොනවද කියලා බලමු:
- හනු වල (jaw) පිහිටීමේ වෙනස්කම්: සමහර පුද්ගලයන්ගේ ඉහළ හනුව (upper jaw) සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා පහළට පිහිටන්න පුළුවන්. මේ නිසා හිනා නොවුනත් විදුරුමස් තරමක් දුරට පෙනෙන්න පුළුවන්.
- විදුරුමස් අවශ්ය ප්රමාණයට වඩා විශාලව පිහිටා තිබීම (Altered passive eruption): දත් වලට ඉහළින් තියෙන විදුරුමස් පටක සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා විශාලව තිබීම නිසා දත් කෙටි වී විදුරුමස් වැඩිපුර පෙනෙන්න පුළුවන්.
- ඉහළ තොල සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා කෙටි වීම: ඉහළ තොලේ දිග ප්රමාණය සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා අඩු වූ විට, සුළු සිනහවකදී වුවත් විදුරුමස් නිරාවරණය වීම වැඩියි.
- ජානමය හේතු (Genetics): බොහෝ විට මේ තත්ත්වය ඔබේ පවුලේ සාමාජිකයන්ටත් තියෙන්න පුළුවන්. ජානමය වශයෙන් මෙය පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැමිණිය හැකි තත්ත්වයක්.
නමුත් ගොඩක් වෙලාවට මේකට ප්රධාන හේතුව වෙන්නේ අර අපි කලින් කිව්ව Hyperactive muscle එකයි. එනම් ඉහළ තොල ඔසවන මාංශ පේශිය පමණට වඩා සක්රීය වීමයි. මේ මාංශ පේශිය පමණට වඩා ඇදෙන නිසා තමයි මේ ප්රශ්නය ඇති වෙන්නේ. ඉතින් මේකට තියෙන සාර්ථකම, ඉක්මන්ම සහ ලේසිම විසඳුම තමයි බොටොක්ස් (Botox) ප්රතිකාරය.
බොටොක්ස් (Botox) වලින් මේක කොහොමද හොඳ කරන්නේ?
බොටොක්ස් කියන්නේ මාංශ පේශි ලිහිල් කරන්න (relax) භාවිතා කරන ඉතාමත් ආරක්ෂිත ඖෂධයක්. මෙහි විද්යාත්මක නාමය Botulinum Toxin Type A යන්නයි. Gummy Smile ප්රතිකාරයේදී අපි කරන්නේ මේ බොටොක්ස් ඉතාමත් කුඩා ප්රමාණයක් අර කලින් කිව්ව සක්රීය මාංශ පේශියට එන්නත් කරන එකයි.
මේ සඳහා අවශ්ය වෙන්නේ බොටොක්ස් යුනිට් 2ක් හෝ 4ක් (2-4 units) වගේ ඉතාමත් සුළු ප්රමාණයක් පමණයි. මෙය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට සුළු වශයෙන් වෙනස් විය හැකියි. මේකෙන් වෙන්නේ අර පමණට වඩා ඇදෙන මාංශ පේශිය වෙත යන ස්නායු සංඥා (nerve signals) තාවකාලිකව අවහිර කරන එකයි. එවිට එම මාංශ පේශිය ටිකක් දුරට ලිහිල් (relax) වෙනවා.
එතකොට අපි හිනා වෙනකොට ඉහළ තොල කලින් තරම් ගොඩක් ඉහළට ඉස්සෙන්නේ නැහැ. තොල ටිකක් පහළට වෙලා ස්වභාවික මට්ටමක පවතින නිසා විදුරුමස් පෙනෙන එක සම්පූර්ණයෙන්ම වගේ අඩුවෙලා යනවා. ඔබ කොතරම් මහයියෙන් හිනා වුනත් ඔබේ තොල ඉහළට යන්නේ නිශ්චිත ප්රමාණයකට පමණයි. මේ නිසා ඔබේ දත් පමණක් ලස්සනට පෙනෙන, ආකර්ෂණීය සිනහවක් ඔබට හිමිවෙනවා.
මේකෙන් තොලේ හැඩයට හෝ අපේ සාමාන්ය කතා කරන විදියට, කෑම කන විදියට කිසිම බලපෑමක් වෙන්නේ නැහැ. හිනාව ඉතාමත් ස්වභාවික විදියටම (natural look) තියෙනවා. කිසිවෙකුට ඔබ බොටොක්ස් ප්රතිකාරයක් කර ඇති බව එකවර හඳුනාගන්න බෑ. ඔවුන්ට පෙනෙන්නේ ඔබේ හිනාව කලින්ට වඩා ගොඩක් ලස්සන වෙලා කියන එක විතරයි.
ප්රතිකාරය කරන්නේ කොහොමද? මේක වේදනාකාරීද?
ගොඩක් අයට තියෙන බයක් තමයි මේ ප්රතිකාරය වේදනාකාරීද (painful) කියන එක. නමුත් ඇත්තටම මේක ඉතාමත් ඉක්මන් වගේම කිසිම වේදනාවක් නැති (quick and painless) ප්රතිකාරයක්. මේ ප්රතිකාරය කරන්න ගත වෙන්නේ විනාඩි 10ක් 15ක් වගේ ඉතාමත් සුළු කාලයක් විතරයි. මේ නිසා මෙය “Lunchtime Procedure” එකක් විදියටත් හඳුන්වනවා. ඒ කියන්නේ ඔබේ කාර්යාලයේ කෑම පැයේදී ඇවිත් මේ ප්රතිකාරය කරගෙන යන්න පුළුවන්.
- මූලික පරීක්ෂාව (Consultation): පළමුවෙන්ම වෛද්යවරයා විසින් ඔබේ හිනාව සහ මුහුණේ මාංශ පේශිවල ක්රියාකාරිත්වය පරීක්ෂා කරලා බලනවා. ඔබ හිනා වන විවිධ අවස්ථා පරීක්ෂා කර බලා මාංශ පේශි කොතරම් දුරට ඇදෙනවාදැයි තීරණය කරනවා.
- එන්නත් කරන ස්ථාන හඳුනාගැනීම: ඉන්පසුව එන්නත් කළ යුතු නිවැරදි ස්ථාන (injection points) හඳුනා ගන්නවා. මේවා සාමාන්යයෙන් පිහිටන්නේ නහය දෙපැත්තට වෙන්නයි. (නහය සහ තොල අතර ප්රදේශයේ).
- එන්නත් කිරීම: කිසිම වේදනාවක් ඇති නොවෙන්න ඉතාමත් කුඩා ඉඳිකටුවක් (micro-needle) භාවිතයෙන් බොටොක්ස් එන්නත් කරනවා. මෙය හරියටම කුඩා කූඹියෙක් කනවා වගේ පොඩි දැනීමක් විතරයි.
මේ සඳහා නිර්වින්දනයක් (anesthesia) අවශ්ය වෙන්නේ නැහැ. අවශ්ය නම් පමණක් කුඩා අයිස් කැටයක් තබා එම ප්රදේශය හිරිවැට්ටීමක් සිදු කරන්න පුළුවන්. ප්රතිකාරයෙන් පස්සේ ඔබට සාමාන්ය විදියට ඔබේ දෛනික වැඩ කටයුතු කරගෙන යන්න පුළුවන්. ඉස්පිරිතාලේ නතර වෙන්න හෝ විවේක ගන්න (no downtime) අවශ්ය වෙන්නේ නැහැ.
ප්රතිකාරයෙන් පස්සේ මොනවද කරන්න ඕනේ? (Aftercare)
ප්රතිකාරය කරලා ඉවර වුනාට පස්සේ අනුගමනය කරන්න ඕනේ උපදෙස් කීපයක් තියෙනවා. මේවා ඉතාමත් සරල දේවල්. මේ උපදෙස් පිළිපැදීමෙන් හොඳම ප්රතිඵල ලබාගන්න පුළුවන්:
- ප්රතිකාරය කරලා පළමු පැය 4 ඇතුළත නිදාගන්න හෝ ඇලවෙන්න එපා. හිස කෙළින් තබාගෙන සිටීම වැදගත්.
- එන්නත් කරපු ස්ථාන අතගාන්න, පිරිමදින්න හෝ මසාජ් (massage) කරන්න යන්න එපා. මේ නිසා බෙහෙත් වෙනත් මාංශ පේශි වලට පැතිරෙන්න පුළුවන්.
- පළමු දවසේදී අධික ලෙස ව්යායාම (heavy exercises) කිරීමෙන් වළකින්න.
- පළමු දවසේදී අධික උෂ්ණත්වයක් තියෙන තැන් වලට (sauna / steam rooms) යන්න එපා. උණු වතුරෙන් මූණ සේදීමෙන් වළකින්න.
- ප්රතිකාරයෙන් පසු පැය 24ක් යනතුරු මත්පැන් පානය කිරීමෙන් වළකින්න.
ප්රතිඵල කොච්චර කල් තියෙනවද? (Results and Duration)
බොටොක්ස් කරලා දවස් 3ක් 4ක් යනකොට ඔබට වෙනස දැනෙන්න පටන් ගන්නවා. එනම් ඔබේ ඉහළ තොල කලින් තරම් ඉහළට නොයන බව ඔබට දැනේවි. සම්පූර්ණ ප්රතිඵලය බලාගන්න සති 2ක් (දින 14ක්) වගේ කාලයක් ගත වෙනවා. සති 2කින් පස්සේ ඔබේ හිනාව ඉතාමත් ලස්සනට, ස්වභාවිකව බලාගන්න පුළුවන් වෙනවා.
මේ ප්රතිඵලය සාමාන්යයෙන් මාස 3ක් හෝ 4ක් වගේ කාලයක් පවතිනවා. පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට මේ කාලය සුළු වශයෙන් වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. මාස 3-4කට පසුව බොටොක්ස් වල බලපෑම ක්රමයෙන් අඩුවී මාංශ පේශිය නැවතත් සාමාන්ය තත්ත්වයට පත්වෙනවා.
ඒ නිසා ඔබට දිගටම මේ ලස්සන හිනාව පවත්වාගෙන යන්න අවශ්ය නම්, මාස 3-4කට පස්සේ නැවතත් මේ ප්රතිකාරය කරගන්න පුළුවන්. දිගින් දිගටම මේ ප්රතිකාරය නියමිත කාලයට කරනකොට මාංශ පේශිය ස්වභාවිකවම ටිකක් දුර්වල වෙනවා (muscle atrophy). ඒ නිසා කාලයක් යනකොට ප්රතිඵලය තියෙන කාලය තවත් වැඩි වෙන්න පුළුවන්. එනම් සමහරුන්ට මාස 5-6ක් වුනත් ප්රතිඵලය පවතින අවස්ථා තියෙනවා.
වෙනත් විකල්ප ප්රතිකාර මොනවද?
ගමී ස්මයිල් එකක් සඳහා බොටොක්ස් වලට අමතරව තවත් ප්රතිකාර ක්රම කීපයක් තියෙනවා. නමුත් ඒ බොහෝමයක් ශල්යකර්ම (surgeries) හෝ සංකීර්ණ ප්රතිකාර වෙනවා.
- විදුරුමස් සැත්කම් (Gingivectomy): දත් වලට ඉහළින් ඇති වැඩිපුර විදුරුමස් පටක ශල්යකර්මයක් මගින් ඉවත් කිරීම. මෙය වේදනාකාරී සහ සුව වීමට කාලයක් ගතවන ක්රමයක්.
- හනු සැත්කම් (Orthognathic surgery): ඉහළ හනුව වැඩිපුර පහළට පිහිටා ඇතිවිට එය සැත්කමක් මගින් ඉහළට එසවීම. මෙය ඉතාමත් සංකීර්ණ ශල්යකර්මයක්.
- තොල් සැත්කම් (Lip repositioning surgery): ඉහළ තොල වැඩියෙන් ඉහළට යාම වැළැක්වීම සඳහා සිදුකරන සැත්කමක්.
- Lip Fillers: සමහර අවස්ථාවලදී ඉහළ තොලට ෆිලර්ස් (fillers) ලබාදීම මගින් තොල මඳක් විශාල කර විදුරුමස් වැසී යන සේ සකස් කළ හැකියි.
මේ සියලුම ක්රම එක්ක සසඳලා බලනකොට, බොටොක්ස් කියන්නේ කිසිම සැත්කමක් නැතුව, වේදනාවක් නැතුව, අඩුම වියදමකින් සහ ඉක්මනින්ම ප්රතිඵල ලබාගත හැකි හොඳම ක්රමයයි.
බොටොක්ස් ප්රතිකාරය ගැන සමාජයේ තියෙන මිත්යා මත
බොටොක්ස් ප්රතිකාරය ගැන අපේ සමාජයේ විවිධ වැරදි මත (myths) පැතිරිලා තියෙනවා. මේ නිසා සමහර අය මේ ප්රතිකාරය කරන්න බය වෙනවා. අපි ඒ ගැනත් ටිකක් කතා කරමු.
- බොටොක්ස් කළාම මුහුණේ හැඟීම් ප්රකාශ කරන්න බැරි වෙනවා: මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදි මතයක්. නිවැරදි මාත්රාවෙන්, නිසි ස්ථානයට එන්නත් කළ විට මුහුණේ වෙනත් මාංශ පේශි වලට කිසිදු බලපෑමක් වෙන්නේ නැහැ. ඔබේ හිනාව, තරහව, පුදුමය වගේ සියලුම හැඟීම් ස්වභාවිකවම ප්රකාශ කරන්න පුළුවන්.
- බොටොක්ස් කියන්නේ ශරීරයට අහිතකර විෂක්: බොටොක්ස් නිපදවන්නේ බැක්ටීරියාවකින් වුවත්, වෛද්ය විද්යාවේදී භාවිතා කරන්නේ ඉතාමත් පිරිසිදු කරන ලද, ආරක්ෂිත ඖෂධයක් විදියටයි. වසර ගණනාවක් තිස්සේ ලොව පුරා මිලියන ගණනක් මිනිසුන් කිසිදු අතුරු ආබාධයකින් තොරව මේ ප්රතිකාරය කරගෙන තියෙනවා.
- බොටොක්ස් නතර කළොත් මුහුණ කලින්ට වඩා නරක් වෙනවා: මෙයත් මිත්යාවක්. බොටොක්ස් වල බලපෑම ඉවත් වී ගිය පසු ඔබේ මාංශ පේශිය නැවතත් ප්රතිකාරයට පෙර තිබූ සාමාන්ය තත්ත්වයට පත්වෙනවා පමණයි. කිසිසේත්ම කලින් තිබුණාට වඩා නරක තත්ත්වයකට පත්වෙන්නේ නැහැ.
- මේ ප්රතිකාරය ගොඩක් මිල අධිකයි: ශල්යකර්මයක් හෝ වෙනත් සංකීර්ණ ප්රතිකාර ක්රමයක් එක්ක සසඳන විට, Gummy Smile එකක් සඳහා යන බොටොක්ස් ප්රතිකාරය ඉතාමත් ලාභදායී ක්රමයක්. මන්ද මේ සඳහා අවශ්ය වෙන්නේ ඉතාමත් සුළු ඖෂධ ප්රමාණයක් (units 2-4) පමණක් වන නිසයි.
වැඩිදුර විස්තර සහ වෛද්ය උපදෙස්
ඔබත් මේ ප්රතිකාරය කරගන්න බලාපොරොත්තු වෙනවා නම්, පළමුවෙන්ම කළ යුත්තේ වෛද්යවරයෙකු හමුවී උපදෙස් ලබා ගැනීමයි. එහිදී වෛද්යවරයා විසින් ඔබේ සෞඛ්ය තත්ත්වය, ඔබ දැනට ලබාගන්නා වෙනත් ඖෂධ වර්ග මොනවාද යන්න පිළිබඳව විමසා බලනු ඇත. විශේෂයෙන්ම ගර්භණී මව්වරුන්ට සහ කිරි දෙන මව්වරුන්ට මේ ප්රතිකාරය කිරීම නිර්දේශ කරන්නේ නැහැ. එමෙන්ම යම්කිසි ස්නායු රෝග (neurological disorders) ඇති අයටද මේ ප්රතිකාරය සුදුසු නොවෙන්න පුළුවන්.
ඉතින් ඔබේ Gummy Smile එක නිසා තවත් පසුතැවිලි වෙන්න එපා. අදම සුදුසුකම් ලත් වෛද්යවරයෙකු හමුවී මේ පිළිබඳව සාකච්ඡා කරන්න. ඉතාමත් සරල ප්රතිකාරයකින් ඔබේ ජීවිතයේ ලොකු වෙනසක් ඇති කරගන්න, ඔබේ ආත්ම විශ්වාසය ඉහළ නංවාගන්න ඔබට පුළුවන්. ලස්සන, ආකර්ෂණීය හිනාවක් කියන්නේ ඔබේ පෞරුෂත්වයට (personality) එකතු වෙන ලොකු වටිනාකමක්.
අවසාන නිගමනය
ඔබටත් විදුරුමස් පෙනෙන හිනාවක් තියෙනවා නම්, ඒ ගැන තවදුරටත් වද වෙවී ඉන්න අවශ්ය නැහැ. බොටොක්ස් (Botox) කියන්නේ මේ සඳහා තියෙන ඉතාමත් ආරක්ෂිත, ඉක්මන් සහ සාර්ථකම විසඳුමයි. සැත්කම් (surgery) වලින් තොරව, විනාඩි කීපයක් ඇතුළත ඔබේ හිනාව සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කරලා, ඔබේ ආත්ම විශ්වාසය (self-confidence) නැවත ලබාගන්න මේ ප්රතිකාරයෙන් පුළුවන්. ඔබ හිනා වන විට ඔබේ ලස්සන දත් පෙළ පමණක් පෙනෙන, ආකර්ෂණීය සිනහවක් ලබාගන්න දැන් ඉතාමත් පහසුයි.
නමුත් මෙහිදී මතක තබාගත යුතු වැදගත්ම කරුණක් තිබෙනවා. ඒ තමයි මේ සඳහා සෑම විටම සුදුසුකම් ලත්, පළපුරුදු වෛද්යවරයෙක්ගේ (Qualified Aesthetic Doctor) සහාය ලබාගැනීම. මුහුණේ මාංශ පේශි පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයක් ඇති වෛද්යවරයෙකුට පමණයි නිවැරදි ස්ථානයට, නිවැරදි මාත්රාවෙන් බොටොක්ස් එන්නත් කර ඔබට අවශ්ය සාර්ථකම ප්රතිඵලය ලබාදිය හැක්කේ.