හැඳින්වීම: කෙමිකල් පීල්ස් (Chemical Peels) කියන්නේ මොකක්ද?
ආයුබෝවන්! ඔයාගේ මුහුණේ තියෙන ලප කැලැල්, කුරුලෑ සලකුණු, එහෙමත් නැත්නම් සමේ තියෙන අඳුරු ගතිය නැති කරගෙන, මුහුණට අලුත්ම දීප්තියක් ගන්න ලේසිම සහ සාර්ථකම ක්රමයක් ගැන හොයන කෙනෙක්ද? එහෙනම් ඔයාට අනිවාර්යයෙන්ම “කෙමිකල් පීල්ස්” (Chemical Peels) කියන වචනය අහන්න ලැබිලා ඇති. හැබැයි “කෙමිකල්” කියන වචනය ඇහුණ ගමන් ගොඩක් අයගේ හිතට ලොකු බයක් එනවා. “අයියෝ! කෙමිකල් ගෑවොත් මගේ මූණ පිච්චෙයිද? හමට හානියක් වෙයිද?” කියලා හිතන එක සාධාරණයි. හැබැයි ඇත්තටම වෛද්ය විද්යාත්මකව නිවැරදිව කරන කෙමිකල් පීල් එකක් කියන්නේ සමට හානියක් කරන දෙයක් නෙමෙයි, සමේ තියෙන ප්රශ්න නිරාකරණය කරලා තරුණ පෙනුමක් ලබාදෙන ඉතාමත් ආරක්ෂිත ප්රතිකාරයක්.
අද මේ ලිපියෙන් අපි කතා කරන්නේ කෙමිකල් පීල් එකක් කියන්නේ මොකක්ද, ඒක අපේ සමට ක්රියා කරන්නේ කොහොමද, ඒකේ තියෙන විවිධ වර්ග මොනවාද සහ ඔයා දැනගත යුතුම වැදගත් කරුණු මොනවාද කියන එක ගැනයි. මේ ලිපිය සම්පූර්ණයෙන්ම කියෙව්වොත් ඔයාට මේ ප්රතිකාරය ගැන තියෙන හැම බයක්ම සහ සැකයක්ම නැති වෙලා යනවා නොඅනුමානයි. ඉතින් අපි සරලවම කතා කරමු මේ Chemical Peel Treatment එකේ හැම විස්තරයක්ම.
කෙමිකල් පීල් එකකින් වෙන්නේ මොකක්ද? (Chemical Exfoliation vs Physical Scrubbing)
අපේ සම නිතරම අලුත් වෙනවා. සාමාන්යයෙන් දවස් 28කට වතාවක් අපේ සමේ යට තට්ටුවේ තියෙන සෛල උඩට ඇවිත්, මතුපිට තියෙන පරණ සෛල මැරිලා හැලිලා යනවා. මේකට අපි කියන්නේ ස්වභාවික සම අලුත් වීම නැත්නම් Exfoliation කියලා. හැබැයි අපි වයසට යද්දී, ඒ වගේම අව්වට නිරාවරණය වීම, හෝමෝන අසමතුලිතතා, මානසික ආතතිය සහ සමේ තෙල් ගතිය වැඩි වීම වගේ හේතු නිසා මේ ස්වභාවික ක්රියාවලිය අඩාල වෙනවා. එතකොට වෙන්නේ මැරුණු සෛල (Dead skin cells) අපේ සම මතුපිටම එකතු වෙලා තට්ටුවක් හැදෙන එකයි. මේ නිසා මුහුණ අඳුරු වෙලා පේනවා, කුරුලෑ එනවා, සහ තියෙන ලප කැලැල් තවත් කැපිලා පේන්න ගන්නවා.
ගොඩක් අය මේ මැරුණු සම ඉවත් කරන්න සාමාන්යයෙන් කරන්නේ Scrub (භෞතික සීරීම් සහිත ක්රීම්) පාවිච්චි කරන එකයි. හැබැයි මේ Scrub වර්ග වලින් සම තදින් ඇතිල්ලීම නිසා සමේ මතුපිට සීරීම් (Micro-tears) ඇති වෙන්න පුළුවන්. ඒකෙන් වෙන්නේ සමේ ආරක්ෂක තට්ටුව (Skin Barrier) විනාශ වෙලා ප්රශ්න තවත් වැඩි වෙන එකයි. හැබැයි කෙමිකල් පීල් එකකදී අපි කරන්නේ රළු දේවල් වලින් සම ඇතිල්ලීම නෙමෙයි.
කෙමිකල් පීල් එකකදී කරන්නේ ශාක, පලතුරු හෝ කිරි වැනි ස්වභාවික මූලාශ්ර වලින් නිස්සාරණය කරගන්නා විශේෂිත අම්ල වර්ග (Natural Acids) ඉතාම පාලනය කළ මට්ටමකින් සම මත ආලේප කිරීමයි. මේ අම්ල මගින් සම මතුපිට තියෙන අර මැරුණු සෛල එකට අලවා තබාගෙන සිටින බන්ධන දියකර හරිනවා. මේ නිසා මැරුණු සමේ තට්ටුව ඉතාම ලෙහෙසියෙන් සහ ආරක්ෂිතව ගැලවී යනවා. මේ ක්රියාවලියට වෛද්ය විද්යාවේදී Chemical Exfoliation කියලා කියනවා. පරණ සම ගැලවී ගියාට පස්සේ යටින් තියෙන නිරෝගී, අලුත් සහ පැහැපත් සම මතුපිටට පැමිණෙනවා. ඒ වගේම සමේ අභ්යන්තරයෙන් කොලජන් (Collagen) නිපදවීමත් වේගවත් වෙනවා.
කෙමිකල් පීල්ස් වලට පාවිච්චි කරන ප්රධාන අම්ල වර්ග මොනවාද?
කෙමිකල් පීල්ස් වලට විවිධ වර්ගයේ අම්ල භාවිතා කරනවා. ඒ එක එක අම්ල වර්ගයට කරන්න පුළුවන් දේවල් සහ ප්රතිඵල වෙනස්. ප්රධාන වශයෙන් මේවා කාණ්ඩ දෙකකට බෙදන්න පුළුවන්:
- AHA (Alpha Hydroxy Acids): මේවා ජලයේ දියවන (Water-soluble) අම්ල වර්ගයි. සමේ මතුපිට තට්ටුවේ ඇති ලප කැලැල් ඉවත් කිරීමට සහ සම පැහැපත් කිරීමට මේවා යොදාගන්නවා. Glycolic Acid (උක් ගස් වලින් ලබාගන්නා), Lactic Acid (කිරි වලින් ලබාගන්නා) සහ Mandelic Acid (කටු ආමන්ඩ් වලින් ලබාගන්නා) මේවාට උදාහරණ වෙනවා. මෙයින් Lactic Acid සහ Mandelic Acid ඉතාමත් මෘදු නිසා සංවේදී සමක් (Sensitive Skin) තියෙන අයට ගොඩක්ම ගැලපෙනවා.
- BHA (Beta Hydroxy Acids): මේවා තෙල්වල දියවන (Oil-soluble) අම්ල වර්ගයි. ඒ කියන්නේ මේ අම්ලවලට පුළුවන් සමේ තෙල් ග්රන්ථි සිදුරු ඇතුළටම ගිහින් ඒවායේ හිරවෙලා තියෙන කුණු සහ තෙල් දියකරලා දාන්න. වඩාත්ම ප්රසිද්ධ BHA වර්ගය තමයි Salicylic Acid. කුරුලෑ (Acne) සහ බ්ලැක්හෙඩ්ස් (Blackheads) තියෙන, තෙල් සහිත සමක් (Oily Skin) තියෙන අයට මේක තමයි හොඳම විසඳුම.
කෙමිකල් පීල් වර්ග සහ සමේ ගැඹුර අනුව බෙදෙන ආකාරය (Depth Levels of Chemical Peels)
සෑම කෙනෙකුගේම සම එක වගේ නැහැ. ඒ වගේම සමේ තියෙන ප්රශ්නත් එකිනෙකට වෙනස්. සමහර අයට තියෙන්නේ මතුපිටින් තියෙන ලප විතරයි. තවත් සමහර අයට ගැඹුරු කුරුලෑ වළවල් තියෙනවා. මේ නිසා කෙමිකල් පීල්ස් ඒවා ක්රියා කරන ගැඹුර අනුව ප්රධාන කොටස් තුනකට බෙදන්න පුළුවන්. ඔයාට කරන්න ඕනේ මොන වගේ පීල් එකක්ද කියලා තීරණය කරන්නේ ඔයාගේ සම පරීක්ෂා කරන වෛද්යවරයා විසින්:
- Superficial Peels හෝ Light Peels (මතුපිටින් ක්රියා කරන පීල්ස්): මේවා ඉතාම මෘදු පීල් වර්ගයි. මේවායින් කරන්නේ සමේ මතුපිටම තියෙන අපි Epidermis කියලා හඳුන්වන තට්ටුව පමණක් ඉවත් කරන එකයි. මේ සඳහා සාමාන්යයෙන් Glycolic acid, Lactic acid හෝ Salicylic acid වැනි මෘදු අම්ල වර්ග භාවිතා කරනවා. ඔයාගේ මුහුණට ක්ෂණික දීප්තියක් (Instant Glow) ලබාගන්න, සමේ තෙල් ගතිය පාලනය කරගන්න, සහ සුළු වශයෙන් තියෙන ලප කැලැල් නැති කරගන්න මේ ප්රතිකාරය ඉතාම කදිමයි. මෙහිදී සම ගැලවී යාමක් ඇසට පෙනෙන්නේ නැති තරම්. ප්රතිකාරය කරපු ගමන්ම ඔයාට දෛනික වැඩකටයුතු වල නිරත වෙන්න පුළුවන්. මේ නිසා මේවාට “Lunchtime peels” කියලත් කියනවා.
- Medium Peels (මධ්යම මට්ටමේ පීල්ස්): මේ ප්රතිකාරයේදී සමේ මතුපිට තට්ටුවට අමතරව ඊට යටින් තියෙන Dermis කියන තට්ටුවේ ඉහළ කොටස දක්වාම පීල් එක ක්රියා කරනවා. මේ සඳහා සාමාන්යයෙන් TCA (Trichloroacetic Acid) හෝ වැඩි ප්රතිශතයක් සහිත Glycolic acid භාවිතා කරනවා. සමේ තදින් පැතිරී ඇති ලප කැලැල් (Hyperpigmentation), හිරු එළිය නිසා ඇතිවූ පිලිස්සුම් සලකුණු (Sun Damage), සහ මුහුණේ ඇතිවන සිහින් රැලි (Fine Lines) මකා දැමීමට මේවා යොදාගන්නවා. මේ ප්රතිකාරයෙන් පස්සේ දවස් 3ක් 5ක් විතර යද්දී මුහුණේ සම ලෙලි වගේ ගැලවී යාමට පටන් ගන්නවා. ඒ දවස් කිහිපය තුළ සම හොඳින් රැකබලා ගැනීම අත්යවශ්යයි.
- Deep Peels (ගැඹුරු මට්ටමේ පීල්ස්): මේක ඉතාම සැර සහ සමේ ගැඹුරුම ස්ථර දක්වා ක්රියා කරන ප්රතිකාරයක්. මේ සඳහා සාමාන්යයෙන් Phenol හෝ ඉතා ඉහළ ප්රතිශතයක් සහිත TCA භාවිතා කරනවා. සමේ ඇති ගැඹුරු කුරුලෑ වළවල් (Deep Acne Scars), වයසට යාම නිසා ඇතිවන තද රැලි වැටීම් වගේම සමේ ඇතිවන පූර්ව පිළිකා තත්ත්වයන් (Precancerous Growths) සඳහා මේවා නිර්දේශ කරනවා. මේ ප්රතිකාරය කරන්නේ වෛද්යවරයෙකුගේ දැඩි අධීක්ෂණය යටතේ විතරයි. ප්රතිකාරයෙන් පස්සේ සම සුව වෙන්න සති කිහිපයක් ගතවන අතර, විශේෂිත පසු රැකවරණ ක්රමවේද අනුගමනය කරන්න වෙනවා. මේ ප්රතිකාරය ජීවිත කාලයටම කරන්නේ එක වරක් හෝ දෙවරක් පමණයි.
කෙමිකල් පීල් ප්රතිකාරයෙන් ලැබෙන ප්රධාන ප්රතිලාභ (Benefits of Chemical Peels)
කෙමිකල් පීල් එකක් කිරීමෙන් සමට ලැබෙන වාසි රාශියක් තියෙනවා. ඒ අතරින් ප්රධානම ප්රතිලාභ කිහිපයක් පහතින් දක්වන්න පුළුවන්:
- කුරුලෑ සහ කුරුලෑ ලප ඉක්මනින් සුව වීම: Salicylic Acid අඩංගු කෙමිකල් පීල් මගින් සමේ සිදුරු (Pores) ඇතුළටම ගොස් එහි ඇති තෙල් සහ කුණු ඉවත් කරනවා. මේ නිසා ක්රියාකාරී කුරුලෑ (Active Acne) ඉතා ඉක්මනින් වියළී යන අතර නැවත කුරුලෑ ඇතිවීම පාලනය වෙනවා. එමෙන්ම කුරුලෑ නිසා ඇතිවූ රතු සහ කළු ලපද මැකී යනවා.
- සමේ ඇතිවන ලප කැලැල් සහ මෙලස්මා අවම කිරීම: අපේ රටේ ගොඩක් දෙනෙක් පීඩා විඳින ගැටලුවක් තමයි මෙලස්මා (Melasma) සහ අව්වට පිළිස්සීම නිසා ඇතිවන ලප කැලැල්. කෙමිකල් පීල් මගින් සමේ අඳුරු සෛල ඉවත් කර, සමේ මෙලනින් (Melanin) වර්ණකය නිපදවීම පාලනය කරන නිසා සම ඒකාකාරී පැහැයකට පත් වෙනවා.
- සමේ රැලි වැටීම් අඩු කර තරුණ පෙනුමක් ලබා දීම: සමේ මතුපිට තට්ටුව ඉවත් වීමත් සමගම, ශරීරය විසින් නව සමක් නිර්මාණය කිරීමට කොලජන් නිපදවීම වේගවත් කරනවා. මේ නිසා සමේ ඇතිවන සිහින් රැලි ගති නැති වී සම තද (Firm) සහ තරුණ පෙනුමක් ගන්නවා.
- සමේ වයනය (Texture) සහ සිනිඳු බව වැඩි කිරීම: සමහර අයගේ සම අතගාන කොට රළු ගතියක් දැනෙනවා. කෙමිකල් පීල් එකක් කිරීමෙන් පසු සම මතුපිට ඉතාමත් සිනිඳු, මෘදු සහ සෞඛ්ය සම්පන්න වෙනවා.
- භාවිතා කරන ක්රීම් වර්ග සමට හොඳින් උරා ගැනීම: සම මතුපිට මැරුණු සමේ තට්ටුවක් තියෙන කොට අපි ගාන මොයිස්චරයිසර් හෝ සේරම් වර්ග සම ඇතුළට යන්නේ නැහැ. කෙමිකල් පීල් එකක් මගින් මේ බාධකය ඉවත් කරන නිසා ඔයා භාවිතා කරන Skincare නිෂ්පාදන වල උපරිම ප්රතිඵලය ලබාගන්න පුළුවන් වෙනවා.
කෙමිකල් පීල් එකක් කිරීමේදී සහ ඉන්පසු පිළිපැදිය යුතුම උපදෙස් (Post-Peel Care Instructions)
කෙමිකල් පීල් එකක සාර්ථකත්වය තීරණය වෙන්නේ ප්රතිකාරය කරන වෙලාවේ විතරක් නෙමෙයි. ප්රතිකාරයෙන් පස්සේ ඔයා සම රැකබලා ගන්නා ආකාරය මතයි. අලුතින් මතුවන සම ඉතාම මෘදු සහ සංවේදී නිසා පහත උපදෙස් අකුරටම පිළිපදින්න ඕනේ:
- හොඳ මොයිස්චරයිසර් (Moisturizer) එකක් ගාන්න: සම වියළීමට නොදී නිතරම හොඳ මොයිස්චරයිසර් එකක් ආලේප කරන්න. මේකෙන් සමේ තෙතමනය රැකගෙන ඉක්මනින් සුව වෙන්න උදව් වෙනවා. Hyaluronic acid හෝ Ceramide අඩංගු මොයිස්චරයිසර් එකක් ගොඩක්ම හොඳයි.
- සන්ස්ක්රීන් (Sunscreen) භාවිතය අනිවාර්යයි: ප්රතිකාරයෙන් පසු අවම වශයෙන් සති දෙකක්වත් තද අව්වට යෑමෙන් වළකින්න. දිනපතාම SPF 30 හෝ ඊට වැඩි, සමට ගැලපෙන සන්ස්ක්රීන් එකක් පැය 3කට වරක් ආලේප කරන්න. සන්ස්ක්රීන් ගාන්නේ නැතුව අව්වට ගියොත් සම තවදුරටත් කළු වෙන්න පුළුවන්.
- සම ගැලවෙන කොට අතින් අදින්න එපා: සමහර පීල්ස් වලදී සම ලෙලි වගේ ගැලවෙන්න ගන්නවා. ඒවා කිසිම වෙලාවක අතින් ඇදලා ගලවන්න එපා. එහෙම කළොත් තුවාල වෙලා කැලැල් ඉතුරු වෙන්න පුළුවන්. ඒක ඉබේම හැලෙන්න අරින්න.
- සැර රසායනික ද්රව්ය භාවිතයෙන් වළකින්න: ප්රතිකාරයෙන් පසු දින 5-7ක් යනතුරු Retinol, Vitamin C, AHA, BHA වැනි ක්රියාකාරී ද්රව්ය අඩංගු ක්රීම් වර්ග හෝ සේරම් භාවිතය නවත්වන්න. සාමාන්ය මෘදු Cleanser එකක් පමණක් පාවිච්චි කරන්න.
- මේක්අප් සහ සැලුන් ප්රතිකාර: පීල් එකක් කරලා අවම වශයෙන් දින 3-5ක් යනකම් මුහුණට මේක්අප් (Makeup) භාවිත කිරීමෙන් වළකින්න. එමෙන්ම සති දෙකක් යනතුරු Threading, Waxing, Facial, හෝ ධාන්ය වර්ග වලින් කරන ස්ක්රබ් කිරීම් මුහුණට කරන්න එපා.
ගෙදරදීම කෙමිකල් පීල්ස් (DIY Peels) කිරීමේ ඇති භයානකකම
අද කාලේ අන්තර්ජාලය හරහා විවිධ කෙමිකල් පීල් වර්ග ඉතාම අඩු මිලට මිලදී ගන්න පුළුවන්. මේවා ගෙදරදීම තනිවම අත්හදා බලන්න ගොඩක් අය පෙළඹිලා ඉන්නවා. හැබැයි මේක ඉතාමත් අනතුරුදායක ක්රියාවක්! කෙමිකල් පීල් එකක් කිරීමේදී භාවිතා කරන අම්ලවල ප්රතිශතය (Percentage) සහ එහි pH අගය සමේ ස්වභාවය අනුව වෙනස් විය යුතුයි. සුදුසුකම් ලත් වෛද්යවරයෙකුට පමණයි පුළුවන් ඔයාගේ සමේ ඝනකම සහ ගැටලුව අනුව ගැලපෙනම වර්ගය තෝරන්න.
නිසි දැනුමක් නැතුව නිවසේදී මේවා භාවිත කළහොත් සම සම්පූර්ණයෙන්ම පිළිස්සී යාමට (Chemical Burns), සම කළු වීමට (Post-inflammatory Hyperpigmentation – PIH) සහ සමේ සදාකාලික කැළැල් ඇතිවීමට විශාල ඉඩක් තියෙනවා. ඒ නිසා මුහුණේ සුන්දරත්වය ආරක්ෂා කරගන්න හැමවිටම පළපුරුදු සායනයක් සහ සුදුසුකම් ලත් වෛද්යවරයෙක් තෝරාගන්න මතක තබාගන්න. ඔයාගේ සමට ආදරේ නම් කිසිම වෙලාවක ගෙදරදී මේ වගේ සැර දේවල් කරන්න එපා.
අවසාන අදහස: ඔබට කෙමිකල් පීල් එකක් ගැලපෙනවාද?
ඔයාගේ සමේ තියෙන කුරුලෑ, ළප කැලැල්, රැලි වැටීම් හෝ අඳුරු බව නැති කරලා නිරෝගී සහ දීප්තිමත් සමක් ලබාගන්න කෙමිකල් පීල් කියන්නේ ඉතාම සාර්ථක විසඳුමක්. නමුත් මේකෙන් හොඳම ප්රතිඵල ලැබෙන්නේ නිවැරදි වෛද්ය උපදෙස් මත ක්රමානුකූලව ප්රතිකාර වාර කිහිපයක් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් විතරයි. ඔබේ සමට ගැළපෙන හොඳම කෙමිකල් පීල් ප්රතිකාරය මොකක්ද කියලා දැනගන්න අදම සුදුසුකම් ලත් චර්ම රෝග වෛද්යවරයෙක් හෝ සෞන්දර්ය වෛද්යවරයෙක් හමුවෙලා උපදෙස් ලබාගන්න.
(විශේෂ සටහන: මෙම ලිපිය මගින් සපයනු ලබන්නේ සාමාන්ය දැනුවත් කිරීමේ තොරතුරු පමණි. ඔබේ සමෙහි ස්වභාවය අනුව ප්රතිකාර වෙනස් විය හැකි බැවින්, ඕනෑම ප්රතිකාරයකට පෙර වෛද්ය උපදෙස් ලබාගැනීම අත්යවශ්ය වේ.)