ඇස් වටා ඇතිවන Syringoma සහ Xanthelasma (කොලෙස්ටරෝල් තැන්පතු) යනු මොනවාද?
ඔබේ ඇස් වටා, විශේෂයෙන්ම ඇස් යට හෝ ඇහිපිය මත කුඩා, කහ හෝ සුදු පැහැති ගැටිති වැනි දේවල් මතුවෙලා තියෙනවද? මේවා ගොඩක් දෙනෙක්ට තියෙන සාමාන්‍ය ගැටලුවක්. ගොඩක් අය මේවා දැක්කම බයවෙලා, මේ මොනවාද කියලා හිතනවා. ඇත්තටම මේවා ප්රධාන වර්ග දෙකකට බෙදන්න පුළුවන්. ඒ තමයි Syringoma සහ Xanthelasma.
මේ ලිපියෙන් අපි කතා කරන්නේ මේ Syringoma සහ Xanthelasma කියන්නේ මොනවාද, ඒවා හැදෙන්නේ ඇයි, සහ CO2 Laser (කබන් ඩයොක්සයිඩ් ලේසර්) තාක්ෂණය භාවිතයෙන් කිසිම කැළලක් නැතිව ආරක්ෂිතව මේවා ඉවත් කරන්නේ කොහොමද කියන කාරණා ගැනයි.
Syringoma (සිරින්ගෝමා) යනු කුමක්ද?
Syringoma කියන්නේ අපේ සමේ තියෙන දහඩිය ග්‍රන්ථි (sweat glands) ආශ්‍රිතව ඇතිවන කුඩා, පිළිකා නොවන (benign) ගැටිති විශේෂයක්. මේවා බොහෝවිට දකින්න ලැබෙන්නේ ඇස් යට ප්‍රදේශයේ සහ කම්මුල් වල ඉහළ කොටසේ. මේවා සමේ පාටින්ම හෝ තරමක් කහ පාටට හුරු පැහැයකින් යුක්ත වෙන්න පුළුවන්.
Syringoma ඇතිවීමට හේතු මොනවාද?
Syringoma ඇතිවීමට ප්රධාන වශයෙන් බලපාන හේතු කිහිපයක් තියෙනවා:
- ජානමය බලපෑම (Genetics): ඔබේ පවුලේ අයට, විශේෂයෙන් මවට හෝ පියාට Syringoma තියෙනවා නම්, ඔබටත් මේ තත්ත්වය ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව වැඩියි.
- දහඩිය ග්‍රන්ථි වල ක්‍රියාකාරිත්වය: සමහර අයගේ දහඩිය ග්‍රන්ථි වල ක්‍රියාකාරිත්වය අසාමාන්‍ය ලෙස වැඩි වීම නිසා මේවා ඇතිවෙන්න පුළුවන්.
- හෝමෝන වෙනස්කම්: විශේෂයෙන්ම කාන්තාවන්ගේ ආර්තවහරණය (menopause) වැනි කාලවලදී හෝමෝන වල සිදුවන වෙනස්කම් මේ සඳහා බලපාන්න පුළුවන්.
- තරුණ වයස: මේවා බොහෝවිට ඇතිවෙන්න පටන් ගන්නේ යොවුන් වියේදී හෝ තරුණ වියේදී (වයස අවුරුදු 20-30 අතර කාලයේදී). කාන්තාවන්ට මේවා ඇතිවීමේ ප්‍රවණතාවය පිරිමින්ට වඩා වැඩියි.
Syringoma වලින් කිසිම වේදනාවක්, කැසීමක් හෝ වෙනත් සෞඛ්‍යමය ගැටලුවක් ඇතිවෙන්නේ නැහැ. ඒත් මුහුණේ, විශේෂයෙන් ඇස් වටා මේවා තියෙනකොට පෙනුමට බාධාවක් වෙන නිසා ගොඩක් අය මේවා ඉවත් කරගන්න කැමතියි.
Xanthelasma (සැන්තලැස්මා) යනු කුමක්ද?
Xanthelasma (Xanthelasma palpebrarum) කියන්නේ අපේ ඇහිපිය යට හෝ ඇස් වටා සම යට කොලෙස්ටරෝල් (cholesterol) තැන්පත් වීම නිසා ඇතිවන කහ පැහැති, පැතලි හෝ තරමක් උස් වූ පැල්ලම් විශේෂයක්. මේවා බොහෝවිට ඇසේ නාසය පැත්තට වෙන්න තමයි දකින්න ලැබෙන්නේ.
Xanthelasma ඇතිවීමට හේතු මොනවාද?
මේවා ඇතිවෙන්න ප්රධානම හේතුව තමයි රුධිරයේ තියෙන කොලෙස්ටරෝල් ප්රමාණය සම යට තැන්පත් වීම. නමුත් මේ තත්ත්වය ඇතිවන හැමෝටම රුධිරයේ අධික කොලෙස්ටරෝල් තියෙනවා කියලා කියන්න බැහැ.
- රුධිරයේ කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම ඉහළ යාම (Hyperlipidemia): ගොඩක් වෙලාවට Xanthelasma තියෙන අයගේ රුධිර පරීක්ෂණයක් කරලා බැලුවොත් ඔවුන්ගේ Total Cholesterol, LDL (නරක කොලෙස්ටරෝල්) සහ Triglycerides මට්ටම් වැඩි වෙලා තියෙන්න පුළුවන්.
- පවුලේ ඉතිහාසය (Familial Hypercholesterolemia): පවුලේ අයට අධික කොලෙස්ටරෝල් තියෙනවා නම්, මේ තත්ත්වය ඇතිවීමේ අවදානම වැඩියි.
- දියවැඩියාව, තරබාරුකම සහ අධි රුධිර පීඩනය: මේ වගේ සෞඛ්‍ය ගැටලු තියෙන අයටත් Xanthelasma ඇතිවීමේ හැකියාව වැඩියි.
- අක්මාවේ රෝග තත්ත්වයන්: සමහර අක්මාව ආශ්‍රිත රෝග තත්ත්වයන් නිසාත් මේ විදියට කොලෙස්ටරෝල් සම යට තැන්පත් වෙන්න පුළුවන්.
Xanthelasma කියන්නෙත් පිළිකා තත්ත්වයක් නෙවෙයි. මේකෙනුත් වේදනාවක් එන්නේ නැහැ. හැබැයි, මේවා කාලයත් එක්ක ටික ටික ලොකු වෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම, මේවා දැක්කම ගොඩක් අය හිතන්නේ වයසට යනවා කියලා. ඒ නිසා තමන්ගේ පෙනුම ගැන හිතන අය මේවා ඉවත් කරන්න උත්සාහ කරනවා. තව දෙයක් තමයි, Xanthelasma තියෙනවා නම් ඒක අනාගතයේදී හදවත් රෝග ඇතිවීමේ අවදානමක් ගැන දෙන ඉඟියක් වෙන්නත් පුළුවන්. ඒ නිසා මේවා තියෙනවා නම් රුධිරයේ කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම පරීක්ෂා කරගන්න එක ගොඩක් වැදගත්.
Syringoma සහ Xanthelasma ඉවත් කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම
අතීතයේදී මේවා ඉවත් කරන්න විවිධ ක්‍රම පාවිච්චි කළා. ඒත් ඒ ක්‍රම වල යම් යම් අවාසි තිබුණා.
- ශල්‍යකර්ම (Surgical Excision): මේවා කපලා ඉවත් කරන එක. මෙහිදී අනිවාර්යයෙන්ම කැළලක් (scar) ඉතුරු වෙනවා. ඒ වගේම සුව වෙන්න කල් යනවා.
- රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතය (Chemical Peels/TCA): සැර රසායනික ද්‍රව්‍ය ගාලා මේවා පුච්චලා දාන එක. මේකෙදි අවට තියෙන නිරෝගී සමට හානි වෙන්න පුළුවන් වගේම කැළැල් හිටින්න පුළුවන්.
- Cryotherapy (දියර නයිට්‍රජන් වලින් කැටි කිරීම): මේකෙදි සම කළු වෙන්න හෝ සුදු වෙන්න (pigmentation changes) අවදානමක් තියෙනවා.
මේ හැම ක්‍රමයකම තියෙන ප්රධානම අවදානම තමයි, ප්‍රතිකාරයෙන් පස්සේ මුහුණේ කැළලක් ඉතුරු වෙන එක. ඇස් වටා කියන්නේ ගොඩක් සංවේදී වගේම හැමෝටම පේන තැනක් නිසා, කැළැල් ඉතුරු වෙනවා කියන්නේ ලොකු ගැටලුවක්.
Fractional CO2 Laser තාක්ෂණය: අලුත්ම සහ ආරක්ෂිතම විසඳුම
වර්තමානයේ මේ Syringoma සහ Xanthelasma ඉවත් කරන්න තියෙන හොඳම සහ ආරක්ෂිතම ක්‍රමය තමයි Fractional CO2 (Carbon Dioxide) Laser තාක්ෂණය. මේක ඇහිපිය වගේ ගොඩක් සංවේදී ස්ථාන වල තියෙන ගැටිති ඉවත් කරන්න පවා ඉතාමත් ආරක්ෂිතයි.
CO2 ලේසර් ක්‍රියා කරන්නේ කොහොමද?
CO2 ලේසර් එකෙන් කරන්නේ ඉතාමත් සූක්ෂම ලේසර් කිරණයක් (laser beam) භාවිතයෙන් අදාළ ගැටිතිය (Syringoma හෝ Xanthelasma) වාෂ්ප කරලා (vaporize) දාන එකයි. මෙහිදී ලේසර් කිරණය ඉතාමත් නිරවද්‍යව (precisely) එල්ල කරන නිසා, අවට තියෙන නිරෝගී සමට කිසිම හානියක් වෙන්නේ නැහැ. මේ ලේසර් එකට පුළුවන් සමේ අවශ්‍ය ගැඹුරටම ගිහින් අර අනවශ්‍ය පටක විතරක් විනාශ කරලා දාන්න.
CO2 ලේසර් ප්‍රතිකාරයේ ඇති විශේෂ වාසි
- කැළැල් ඇති නොවීම (No Scarring): මේ තාක්ෂණයේ තියෙන ලොකුම වාසිය තමයි කිසිම කැළලක් ඉතුරු වෙන්නේ නැති එක. ලේසර් එකෙන් ඉතාමත් සූක්ෂමව පටක ඉවත් කරන නිසා සම නැවතත් පෙර තිබුණු තත්ත්වයටම සුව වෙනවා.
- නිරවද්‍යතාවය (High Precision): ලේසර් කිරණය ඉතාමත් කුඩා නිසා, ඇස් වටා තියෙන ඉතා කුඩා Syringoma වුණත් අවට සමට හානි නොකර ඉවත් කරන්න පුළුවන්.
- වේදනාව අවම වීම (Minimal Pain): ප්‍රතිකාරය කරන්න කලින් හිරිවැටෙන්න ක්‍රීම් එකක් (numbing cream) ගානවා. ඒ නිසා ප්‍රතිකාරය කරන වෙලාවට කිසිම වේදනාවක් දැනෙන්නේ නැහැ.
- ඉක්මන් සුවය (Fast Recovery Time): ශල්‍යකර්මයකට සාපේක්ෂව මෙහිදී තුවාල සුව වෙන්න යන කාලය ගොඩක් අඩුයි. දවස් කිහිපයක් ඇතුළත සම සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වෙනවා.
- ආරක්ෂිත බව (Safety): ඇස් වටා කරන ප්‍රතිකාර වලදී ඇසට හානියක් වෙයි කියලා ගොඩක් අය බය වෙනවා. නමුත් CO2 ලේසර් ප්‍රතිකාරයේදී ඇස ආරක්ෂා කරන්න විශේෂ ආරක්ෂක ආවරණ (eye shields) පාවිච්චි කරන නිසා ඇසට කිසිම හානියක් වෙන්නේ නැහැ.
- එක් වරකින් ප්‍රතිඵල ලබාගත හැකි වීම: ගොඩක් වෙලාවට එක ප්‍රතිකාරයකින්ම මේ ගැටිති සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරගන්න පුළුවන්. විශාල Xanthelasma තියෙනවා නම් විතරක් සමහරවිට දෙවන ප්‍රතිකාරයක් අවශ්‍ය වෙන්න පුළුවන්.
ප්‍රතිකාරය සිදු කරන ආකාරය පියවරෙන් පියවර
ඔබ මේ ප්‍රතිකාරය සඳහා වෛද්‍යවරයෙක් හමුවුණාම සිදුවෙන දේ ගැන අපි දැන් බලමු.
- වෛද්‍ය පරීක්ෂණය (Consultation): මුලින්ම වෛද්‍යවරයා ඔබේ සම පරීක්ෂා කරලා, තියෙන්නේ Syringoma ද, Xanthelasma ද එහෙමත් නැත්නම් වෙනත් තත්ත්වයක්ද කියලා තහවුරු කරගන්නවා. ඒ වගේම ඔබේ වෛද්‍ය ඉතිහාසය, විශේෂයෙන් කොලෙස්ටරෝල් සහ දියවැඩියා තත්ත්වයන් ගැන අහලා දැනගන්නවා.
- සම හිරිවැට්ටවීම (Numbing): ප්‍රතිකාරය කරන ස්ථානයේ වේදනාවක් නොදැනෙන්න විශේෂ ක්‍රීම් එකක් (Topical anesthetic cream) ආලේප කරලා විනාඩි 30-45ක් පමණ ඉන්නවා. සමහරවිට කුඩා එන්නතක් (local anesthesia injection) ලබාදෙන්නත් පුළුවන්.
- ලේසර් ප්‍රතිකාරය (The Laser Procedure): ඇස ආරක්ෂා කරන්න විශේෂ කණ්නාඩි (eye goggles or corneal shields) පැළඳවීමෙන් පස්සේ වෛද්‍යවරයා CO2 ලේසර් යන්ත්‍රය මගින් අදාළ ගැටිති මතට ලේසර් කිරණ එල්ල කරනවා. මේක විනාඩි 15-30ක් වගේ සුළු කාලයකින් ඉවර කරන්න පුළුවන්.
- ප්‍රතිකාරයෙන් පසුව (Post-care): ප්‍රතිකාරය කළ ගමන්ම ඒ ස්ථානය තරමක් රතු වෙලා, ඉදිමිලා තියෙන්න පුළුවන්. ඒක සාමාන්‍ය දෙයක්. වෛද්‍යවරයා ඒ සඳහා ගාන්න ආලේපනයක් (antibiotic ointment) ලබා දෙනවා.
ප්‍රතිකාරයෙන් පසුව ඔබ සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු (Aftercare)
ලේසර් ප්‍රතිකාරයෙන් පස්සේ හොඳම ප්‍රතිඵල ලබාගන්න නම්, වෛද්‍යවරයා දෙන උපදෙස් හරියටම පිළිපදින්න ඕනේ.
- ස්ථානය පිරිසිදුව තබාගැනීම: වෛද්‍යවරයා දෙන උපදෙස් අනුව මෘදු සබන් වර්ගයක් පාවිච්චි කරලා මුහුණ හෝදන්න පුළුවන්. තදින් අතුල්ලන්න එපා.
- ආලේපන ගැල්වීම: ලබාදෙන ප්‍රතිජීවක ක්‍රීම් (antibiotic cream) හෝ සුව කිරීමේ ආලේපන (healing ointments) නියමිත වෙලාවට ගාන්න. සම වියළෙන්න දෙන්න එපා.
- හිරු එළියෙන් ආරක්ෂා වීම: මේක ගොඩක්ම වැදගත්. ප්‍රතිකාරය කළ ස්ථානය සුව වෙනකම් කෙලින්ම අව්වට යන්න එපා. එළියට යනවා නම් අනිවාර්යයෙන්ම හොඳ Sunscreen (SPF 30 ට වැඩි) එකක් පාවිච්චි জ্ঞකරන්න ඕනේ. කුඩයක් හෝ තොප්පියක් පාවිච්චි කරන්න. නැත්නම් සම කළු වෙන්න (hyperpigmentation) ඉඩ තියෙනවා.
- කබොලු (scabs) කැඩීමෙන් වළකින්න: දවස් 3-5ක් විතර යනකොට ප්‍රතිකාරය කළ තැන්වල කුඩා කබොලු (scabs) හැදෙනවා. මේවා කසන්න හෝ කඩලා දාන්න එපා. ඒවා ඉබේම හැලිලා යන්න දෙන්න. කඩලා දැම්මොත් කැළැල් හිටින්න පුළුවන්.
- Makeup භාවිතය: සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වෙනකම් (සාමාන්‍යයෙන් දවස් 5-7ක් විතර) ඇස් වටා makeup පාවිච්චි කරන එකෙන් වළකින්න.
නැවත ඇතිවීමේ අවදානමක් තියෙනවද?
මෙතනදී ගොඩක් දෙනෙක් අහන ප්‍රශ්නයක් තමයි, "මේවා ලේසර් කරලා අයින් කළාට පස්සේ ආයෙත් හැදෙයිද?" කියන එක.
Syringoma: ලේසර් කරපු තැන්වලින් ආයේ එන්නේ නැහැ. ඒත් ජානමය බලපෑමක් තියෙන නිසා, කාලයක් යනකොට වෙනත් අලුත් තැන්වලින් Syringoma හැදෙන්න පුළුවන් හැකියාවක් තියෙනවා.
Xanthelasma: මේකේ තත්ත්වය ටිකක් වෙනස්. අපි ලේසර් එකෙන් කරන්නේ ඇස් වටා තියෙන කොලෙස්ටරෝල් තැන්පතුව අයින් කරන එක විතරයි. ඔබේ රුධිරයේ තියෙන කොලෙස්ටරෝල් ප්රමාණය ඒ විදියටම වැඩිවෙලා තියෙනවා නම්, ආයෙත් කාලෙකින් අලුතින් Xanthelasma හැදෙන්න ලොකු ඉඩකඩක් තියෙනවා. ඒ නිසා Xanthelasma ඉවත් කරනවාත් එක්කම වෛද්‍ය උපදෙස් මත කොලෙස්ටරෝල් පාලනය කරගන්න බෙහෙත් ගන්න එක සහ කෑමබීම පාලනය කරන එක (diet and lifestyle modification) අනිවාර්යයෙන්ම කරන්න ඕනේ.
සාරාංශය
ඇස් වටා ඇතිවන Syringoma සහ Xanthelasma කියන්නේ ඔබේ පෙනුමට බාධාවක් වෙන, ඒත් සෞඛ්‍යයට ලොකු තර්ජනයක් නැති (Xanthelasma හැරුණු කොට) ගැටලු දෙකක්. මේවා ගැන බිය විය යුතු නැහැ. නවීන Fractional CO2 Laser තාක්ෂණය මගින් මේ ගැටිති කිසිම කැළලක්, වේදනාවක් නැතිව, ඉතාමත් ආරක්ෂිතව සහ ඉක්මනින් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරගන්න දැන් අවස්ථාව තියෙනවා. මේ සඳහා පළපුරුදු වෛද්‍යවරයෙකුගේ (Cosmetic Physician or Dermatologist) උපදෙස් ලබාගැනීමෙන් ඔබට ඉතාමත් සාර්ථක ප්‍රතිඵල ලබාගන්න පුළුවන්.