ආයුබෝවන් හැමෝටම! අද අපි කතා කරන්න යන්නේ ඔයාලා හැමෝම වගේ උනන්දු වෙන, ඒ වගේම හුඟක් දෙනෙක්ට තියෙන ලොකු ගැටලුවක් ගැන. ඒ තමයි ගෙදරදී කරන සත්කාර (Home Skincare / Home Peels) සහ ක්ලිනික් එකකදී වෛද්යවරයෙක් ලවා කරගන්නා Chemical Peels අතර තියෙන ඇත්තම වෙනස මොකක්ද කියන එක. අද කාලේ රූපලාවන්ය නිෂ්පාදන වෙළඳපොළේ විවිධ වර්ගයේ peeling සේරම් වර්ග, ක්රීම් වර්ග ඕනෑතරම් තියෙනවා. ඉතින් හුඟක් අය හිතනවා වෛද්යවරයෙක් ළඟට ගිහින් විශාල මුදලක් වියදම් කරලා Chemical Peel එකක් කරගන්නේ නැතුව, ගෙදරදීම මේ වගේ සේරම් එකක් පාවිච්චි කරලා ඒ වගේම ප්රතිඵලයක් ගන්න පුළුවන් කියලා. හැබැයි ඇත්තටම ඒ දෙකෙන් ලැබෙන ප්රතිඵල සහ ඒවායේ ක්රියාකාරීත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස්. වෛද්යවරයෙක් විදිහට මම අද ඔයාලට මේ ප්රතිකාර ක්රම දෙකේ තියෙන විද්යාත්මක වෙනස්කම් සහ ඔයාලගේ සමට වඩාත්ම ගැලපෙන්නේ මොකක්ද කියලා පැහැදිලි කරලා දෙන්නම්.
Home Skincare සහ Home Peels යනු මොනවාද?
මුලින්ම අපි බලමු ගෙදරදී කරන සත්කාර නැත්නම් Home Peels කියන්නේ මොනවාද කියලා. ගෙදරදී පාවිච්චි කරන්න හදන සේරම් සහ පීලිං නිෂ්පාදන වල තියෙන්නේ ඉතාමත් අඩු සාන්ද්රණයකින් යුත් ක්රියාකාරී රසායනික ද්රව්යයි. සාමාන්යයෙන් මේවායේ AHA (Alpha Hydroxy Acids) හෝ BHA (Beta Hydroxy Acids) වැනි ද්රව්ය අඩංගු වෙනවා. glycolic acid, salicylic acid, lactic acid වගේ දේවල් තමයි බහුලවම දකින්න ලැබෙන්නේ. හැබැයි මේවායේ තියෙන සාන්ද්රණය (concentration) ඉතාම අඩුයි. උදාහරණයක් විදිහට ගෙදරදී භාවිත කරන සේරම් එකක glycolic acid සාන්ද්රණය සාමාන්යයෙන් සියයට පහක් (5%) හෝ සියයට දහයක් (10%) වගේ ප්රමාණයක් තමයි වෙන්නේ. salicylic acid නම් සියයට එකක් (1%) හෝ සියයට දෙකක් (2%) වගේ ප්රමාණයක් තමයි තියෙන්නේ.
මෙවැනි අඩු සාන්ද්රණයක් සහිත නිෂ්පාදන වලින් වෙන්නේ සමේ මතුපිටම තියෙන මැරුණු සෛල තට්ටුව (epidermis හි ඉහළම කොටස) පමණක් මෘදු ලෙස ඉවත් කිරීමයි. මේ නිසා සම මතුපිට තියෙන රළු ගතිය නැති වෙලා, සමට යම්කිසි පැහැපත් බවක් ලැබෙනවා. මේවා භාවිත කිරීමේදී සමට ලොකු හානියක් වෙන්න තියෙන ඉඩකඩ ගොඩක් අඩුයි. මොකද මේවා නිපදවලා තියෙන්නේ සාමාන්ය කෙනෙක්ට කිසිම වෛද්ය අධීක්ෂණයකින් තොරව ආරක්ෂිතව පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් වෙන විදිහටයි. ඒ වගේම මේවා භාවිත කළාට පස්සේ සම ගැලවී යාමක් (downtime) දකින්න ලැබෙන්නේ නැහැ. ඔයාලට සාමාන්ය දෛනික වැඩකටයුතු කිසිම බාධාවකින් තොරව කරගෙන යන්න පුළුවන්.
වෛද්යවරයෙක් කරන Professional Chemical Peels යනු මොනවාද?
දැන් අපි බලමු ක්ලිනික් එකකදී වෛද්යවරයෙක් කරන Chemical Peels කියන්නේ මොනවාද කියලා. මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම වෛද්ය ප්රතිකාරයක්. මෙහිදී වෛද්යවරයා විසින් ඉතාමත් ඉහළ සාන්ද්රණයක් සහිත රසායනික ද්රව්ය තමයි භාවිත කරන්නේ. උදාහරණයක් විදිහට glycolic acid සියයට තිහක (30%) සිට සියයට හැත්තෑවක් (70%) දක්වා සාන්ද්රණයක් පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්. ඒ වගේම TCA (Trichloroacetic Acid) සියයට පහළොවක (15%) සිට සියයට තිස් පහක් (35%) හෝ ඊට වැඩි මධ්යම මට්ටමේ (medium-depth) පීල් එකක් සඳහා භාවිත කරනවා. ගැඹුරු පීලිං (deep peels) සඳහා phenol වැනි ප්රබල රසායනික ද්රව්ය වෛද්යවරයෙක් විසින් භාවිත කරනවා.
මෙවැනි ප්රබල රසායනික ද්රව්ය සම මත ආලේප කළ විට, ඒවා සමේ මතුපිට ස්ථරය පමණක් නෙවෙයි, ඊට යටින් තියෙන ඩර්මිස් (dermis) කියන සමේ ගැඹුරු ස්ථර දක්වා ගමන් කරනවා. මෙහිදී සිදු වෙන්නේ සම මත පාලනය කළ හැකි තුවාලයක් (controlled chemical injury) ඇති කිරීමයි. මේ පාලනය කළ තුවාලය සුව වීමේ ක්රියාවලියේදී, සම අභ්යන්තරයේ නව කොලජන් (collagen) සහ ඉලාස්ටින් (elastin) ඉතා වේගයෙන් නිපදවීම උත්තේජනය වෙනවා. පැරණි, හානි වූ සමේ ස්ථර සම්පූර්ණයෙන්ම ගැලවී ගොස්, ඒ වෙනුවට ඉතාමත් නිරෝගී, පැහැපත්, තරුණ පෙනුමක් ඇති අලුත්ම සමක් මතුපිටට පැමිණෙනවා. මෙය ඉතාමත් ප්රතිඵලදායී ක්රමයක් වගේම, පළපුරුදු වෛද්යවරයෙක් විසින්ම කළ යුතු ප්රතිකාරයක්. මොකද සාන්ද්රණය වැරදුණොත් සම පිළිස්සීමට හෝ කැළැල් ඇතිවීමට ඉඩකඩ තියෙන නිසයි.
ප්රතිකාර දෙක අතර ඇති ප්රධාන වෙනස්කම්
මෙම ප්රතිකාර දෙක අතර තියෙන ප්රධාන වෙනස්කම් කිහිපයක් අපිට පැහැදිලිවම හඳුනාගන්න පුළුවන්. අපි ඒවා එකින් එක බලමු:
- රසායනික ද්රව්යවල සාන්ද්රණය (Concentration of Actives): ගෙදරදී කරන සත්කාර වල අඩංගු අම්ල වල සාන්ද්රණය ඉතාමත් අඩුයි (උදාහරණ: 2%-10%). නමුත් වෛද්යවරයෙක් කරන පීල් එකක සාන්ද්රණය ඉතා ඉහළයි (උදාහරණ: 30%-70% හෝ ඊට වැඩි).
- සම තුළට ගමන් කරන ගැඹුර (Depth of Penetration): ගෙදරදී කරන සත්කාර ක්රියා කරන්නේ සමේ මතුපිටම තියෙන සෛල ස්ථරය (Stratum Corneum) මත පමණයි. වෛද්යවරයෙක් කරන peels සමේ ගැඹුරු ස්ථර වන epidermis සහ dermis දක්වාම ක්රියා කරනවා.
- ප්රතිකාරයේ ප්රතිඵල (Efficacy and Results): ගෙදරදී කරන සත්කාර වලින් සම මෘදු කරගන්න සහ සුළු පැහැපත් බවක් ලබාගන්න පුළුවන් වුණත්, ගැඹුරු ලප කැලැල් හෝ කුරුලෑ වළවල් සුව කරන්න බැහැ. වෛද්යවරයෙක් කරන chemical peel එකක් මගින් ගැඹුරු මෙලස්මා (melasma), කුරුලෑ කැලැල් (acne scars), අව්වට පිළිස්සුණු ලප (sun damage) සහ සිහින් රැලි (fine lines) ඉතාමත් කෙටි කාලයකදී සාර්ථකව සුව කරන්න පුළුවන්.
- විවේක කාලය සහ පසු සත්කාර (Downtime & Recovery): ගෙදරදී කරන සත්කාර වලදී සම ගැලවී යාමක් හෝ රතු වීමක් දකින්න ලැබෙන්නේ නැති තරම්. ඒ නිසා downtime එකක් නැහැ. හැබැයි වෛද්යවරයෙක් කරන පීල් එකකින් පස්සේ දින 3 සිට 7 දක්වා කාලයක් සම රතු වී, ව්යළි වී, කොරපොතු වගේ ගැලවී යනවා. මේ කාලයේදී වෛද්යවරයා නියම කරන විශේෂ ආලේපන සහ සන්ස්ක්රීන් භාවිත කිරීම අනිවාර්ය වෙනවා.
- ආරක්ෂාව සහ අතුරු ආබාධ (Safety & Side Effects): ගෙදරදී කරන peels වල සාන්ද්රණය අඩු නිසා අතුරු ආබාධ ඇති වීමේ අවදානම ගොඩක් අඩුයි. නමුත් වෛද්යවරයෙක් කරන peels වලදී සමෙහි ස්වභාවය (skin type) හඳුනාගෙන නිවැරදි පීල් එක තෝරා නොගත්තොත් සම පිළිස්සීම, පශ්චාත්-ප්රදාහක වර්ණක ගැටලු (Post-inflammatory Hyperpigmentation – PIH) හෝ කැළැල් ඇති වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා තමයි මේවා වෛද්යවරයෙක් ලවාම කරගත යුත්තේ.
ගෙදරදී Peels භාවිත කිරීමේදී සිදුවන පොදු වැරදි කිහිපයක්
ගෙදරදී සත්කාර කිරීම ඉතා හොඳයි, හැබැයි හුඟක් අය නොදන්නාකම නිසා සමට හානි කරගන්නා අවස්ථා අපිට ක්ලිනික් එකේදී නිතරම දකින්න ලැබෙනවා. ඔයාලත් මේ වැරදි කරනවාද කියලා පොඩ්ඩක් බලන්න:
- පමණට වඩා භාවිත කිරීම (Over-exfoliation): සතියකට වතාවක් හෝ දෙවතාවක් භාවිත කළ යුතු සේරම් වර්ග දිනපතා භාවිත කිරීම නිසා සමේ ස්වාභාවික ආරක්ෂිත ස්ථරය (skin barrier) විනාශ වෙන්න පුළුවන්. මේ නිසා සම වියළි වී, රතු වී, නිතර නිතර කුරුලෑ එන්න පටන් ගන්නවා.
- නිෂ්පාදන කිහිපයක් එකට මිශ්ර කිරීම (Mixing Actives): Retinol සේරම් එකක් ගාන ගමන්ම, Glycolic acid සහ Vitamin C එකම වෙලාවේ ගාන්න හුඟක් අය පුරුදු වෙලා ඉන්නවා. මෙහෙම කළාම සමට දරාගන්න බැරි වෙලා සම හොඳටම රතු වෙලා පිළිස්සෙන්න පුළුවන්.
- සන්ස්ක්රීන් භාවිත නොකිරීම (Neglecting Sunscreen): ඕනෑම peeling සත්කාරයක් කළාට පස්සේ සම හිරු එළියට ගොඩක් සංවේදී වෙනවා. ඉතින් දිනපතා හොඳ සන්ස්ක්රීන් එකක් පාවිච්චි නොකළොත්, සම තවත් අඳුරු වෙලා ලප කැලැල් වැඩි වෙන්න පුළුවන්.
- ගැලවෙන සම අතින් ඇද ඉවත් කිරීම (Peeling the Skin Manually): සම ගැලවී යන කොට ඒක අතින් ඇදලා ගලවන්න එපා. එහෙම කළොත් සමේ තුවාල වෙලා, ආසාදනය වෙලා සදාකාලික කැළැල් ඇති වෙන්න පුළුවන්. සම ඉබේම ගැලවී යාමට ඉඩ හරින්න ඕනේ.
ඔබට වඩාත්ම ගැළපෙන්නේ කුමන ප්රතිකාරයද?
දැන් ඔයාලට ප්රශ්නයක් ඇති මට ගැලපෙන්නේ ගෙදරදී කරන සත්කාරද නැත්නම් වෛද්යවරයෙක් ලවා කරන Chemical Peel එකක්ද කියලා. ඒක තීරණය වෙන්නේ ඔයාලගේ සමේ තියෙන ගැටලුවේ ස්වභාවය අනුවයි. ඔයාලගේ සමේ ලොකු ගැටලුවක් නැත්නම්, සමේ තියෙන්නේ සුළු රළු ගතියක් සහ පැහැපත් බවේ අඩුවක් විතරක් නම්, ගෙදරදී කරන සත්කාර සහ අඩු සාන්ද්රණය තියෙන සේරම් වර්ග ඔයාලට හොඳටම ප්රමාණවත්. ඒ වගේම සම නිරෝගීව පවත්වා ගන්නත් මේවා උදව් වෙනවා.
හැබැයි ඔයාලට තදබල කුරුලෑ කැළැල් (Acne Scars), මුහුණ පුරා පැතිරුණු ලප කැලැල් (Pigmentation), මෙලස්මා (Melasma), වයසට යාම නිසා ඇතිවන සිහින් රැලි (Fine Lines) හෝ අව්වට පිළිස්සුණු සමක් තියෙනවා නම්, ගෙදරදී කරන සත්කාර වලින් පමණක් ඒවා සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කරන්න බැහැ. ඒ සඳහා අනිවාර්යයෙන්ම වෛද්යවරයෙක් හමුවෙලා Chemical Peel ප්රතිකාරයක් කරගන්න සිද්ධ වෙනවා. වෛද්යවරයා විසින් ඔයාලගේ සමේ වර්ගය සහ ගැටලුවේ ස්වභාවය පරීක්ෂා කරලා, ඔයාලට වඩාත්ම ගැලපෙන chemical peel වර්ගය (Salicylic, Glycolic, lactic, or TCA) සහ නියමිත වාර ගණන තීරණය කරාවි.
වෛද්යවරයෙකුගේ උපදෙසක් ලබාගැනීමේ වැදගත්කම
සම කියන්නේ අපේ සිරුරේ තියෙන ඉතාමත් සංවේදී වගේම වැදගත් ඉන්ද්රියයක්. අන්තර්ජාලයේ තියෙන වීඩියෝ බලලා හෝ යහළුවන් කියන පළියට එක එක රසායනික ද්රව්ය මුහුණේ ගාන්න යන්න එපා. විශේෂයෙන්ම ප්රබල chemical peels ගෙදරදීම කරන්න උත්සාහ කිරීම ඉතාමත් අනතුරුදායකයි. වැරදි විදිහට පාවිච්චි කරලා මුහුණ පිළිස්සුණු, කළු වුණු රෝගීන් විශාල ප්රමාණයක් අපිට දකින්න ලැබෙනවා. ඒ නිසා හැමවිටම රූපලාවන්ය ප්රතිකාරයක් ආරම්භ කිරීමට පෙර සූදුසුකම් ලත් වෛද්යවරයෙක් හමුවෙලා උපදෙස් ලබාගන්න. වෛද්යවරයෙක් විසින් සිදු කරන chemical peel එකක් ඉතාමත් ආරක්ෂිතයි වගේම කෙටි කාලයකින් උපරිම ප්රතිඵල ලබාදෙනවා.
ඔයාලගේ සම ලස්සනට සහ නිරෝගීව තියාගන්න නම්, දෛනිකව ගෙදරදී කරන සරල සත්කාර (C-T-M routine සහ සන්ස්ක්රීන්) නිවැරදිව කරන ගමන්ම, සමේ තියෙන ගැඹුරු ගැටළු සඳහා වෛද්යවරයෙක් හමුවෙලා නිසි ප්රතිකාර ලබාගන්න කියලා මම ඔයාලට යෝජනා කරනවා. එතකොට ඔයාලට කිසිම අතුරු ආබාධයකින් තොරව නිරෝගී වගේම ලස්සන සමක් හිමිකර ගන්න පුළුවන් වේවි. නිරෝගී සමක් ඔයාලගේ ආත්මවිශ්වාසය වැඩි කරනවා සේම ඔයාලගේ පෙනුමත් තරුණව තබා ගන්නවා. හැමෝටම නිරෝගී සහ ලස්සන සමක් ප්රාර්ථනා කරනවා!