ආයුබෝවන් හැමෝටම! සම පැහැපත් කරගන්න, කුරුලෑ කැළැල් නැති කරගන්න සහ තරුණ පෙනුම රැකගන්න කැමති හැමෝම වගේ උනන්දු වෙන මාතෘකාවක් තමයි Chemical Peels කියන්නේ. හැබැයි ක්ලිනික් එකකදී වෛද්යවරයෙක් හමුවෙලා මේ ප්රතිකාරය කරගන්න කලින් හුඟක් අයගේ හිතේ විවිධ බයවල්, සැකවල් සහ ප්රශ්න ඇති වෙනවා. “මේකෙන් මගේ සම පිච්චෙයිද?”, “මගේ හමට මේක ගැලපෙනවද?”, “ප්රතිකාරයෙන් පස්සේ මූණ ගැලවෙන්න ගත්තාම වැඩට යන්නේ කොහොමද?” වගේ ප්රශ්න ගොඩක් අය මගෙන් නිතරම අහනවා. ඉතින් වෛද්යවරයෙක් විදිහට, මම හිතුවා Chemical Peels ගැන ඔයාලට තියෙන මේ හැම ගැටලුවකටම ඉතාමත් සරලව සහ පැහැදිලිව පිළිතුරු දෙන්න. මේ ලිපිය කියෙව්වට පස්සේ ඔයාලගේ හිතේ තියෙන හැම බයක්ම නැති වෙලා, Chemical Peels ගැන නිවැරදි අවබෝධයක් ලැබෙයි කියලා මම විශ්වාස කරනවා.
1. Chemical Peel එකක් කියන්නේ ඇත්තටම මොකක්ද?
සරලවම කිව්වොත්, Chemical Peel එකක් කියන්නේ සම මතුපිට තියෙන මැරුණු සෛල තට්ටුව ඉවත් කරලා, අලුත් සහ නිරෝගී සමක් මතු කරගන්න කරන විශේෂ වෛද්ය ප්රතිකාරයක්. මෙහිදී අපි කරන්නේ විශේෂයෙන් සකස් කරන ලද ආරක්ෂිත රසායනික අම්ල වර්ගයක් (Chemical Solution) ඔයාලගේ සම මත ආලේප කරන එකයි. මේ අම්ල මගින් සමේ මතුපිට තියෙන පරණ, අවපැහැ ගැන්වුණු සහ හානි වුණු සෛල ලිහිල් කරලා ඒවා ගැලවී යාමට සලස්වනවා. ඉන්පසු සමේ යටින් තියෙන ඉතාමත් සිනිඳු, පැහැපත් සහ ලස්සන අලුත් සමක් මතු වෙනවා. ඒ වගේම සම අභ්යන්තරයේ කොලජන් (Collagen) නිපදවීමත් මේ හරහා වේගවත් වෙනවා.
2. Chemical Peeling වලින් සමට ලැබෙන ප්රධාන ප්රයෝජන මොනවාද?
Chemical Peels මගින් ඔයාලගේ සමේ තියෙන ප්රශ්න ගණනාවකටම එකවර විසඳුම් ලබාගන්න පුළුවන්. ප්රධාන වශයෙන්ම:
- කුරුලෑ සහ කැළැල් පාලනය කිරීම: සමේ සිදුරු අවහිර කරන කුණු සහ තෙල් ඉවත් කරලා කුරුලෑ එන එක අඩු කරනවා. ඒ වගේම කුරුලෑ නිසා ඇති වුණු කැළැල් සහ වළවල් මකන්න උදව් වෙනවා.
- ලප කැලැල් සහ මෙලස්මා සුව කිරීම: හිරු එළිය නිසා ඇතිවන ලප (Sunspots), වයස්ගත වීම නිසා ඇතිවන ලප, සහ මෙලස්මා (Melasma) වැනි සම අඳුරු වීමේ ගැටළු ඉතා සාර්ථකව පාලනය කරනවා.
- සම පැහැපත් සහ ඒකාකාරී කිරීම: මුළු මුහුණේම පැහැය එක සමාන කරලා, නිරෝගී දිලිසීමක් (Glowing skin) ලබා දෙනවා.
- රැලි වැටීම පාලනය කිරීම: වයසට යාමත් එක්ක ඇතිවන සිහින් රැලි (Fine lines) අවම කරලා, සම තද කරලා තරුණ පෙනුමක් ලබා දෙනවා.
3. Chemical Peels වර්ග කිහිපයක් තියෙනවාද? මට ගැලපෙන එක තෝරන්නේ කොහොමද?
ඔව්, Chemical Peels ප්රධාන වශයෙන් කොටස් තුනකට බෙදෙනවා. ඒ තමයි සමේ කොච්චර ගැඹුරකට ක්රියා කරනවාද කියන එක මත:
- මතුපිටින් ක්රියා කරන පීල් (Superficial Peels): මේවා ඉතාම මෘදුයි. සමේ ඉහළම තට්ටුව (Epidermis) මත විතරයි ක්රියා කරන්නේ. Glycolic acid, Lactic acid හෝ Salicylic acid වැනි මෘදු අම්ල මේ සඳහා භාවිත කරනවා. සමේ මතුපිට රළු බව සහ සුළු ලප ඉවත් කරන්න මේවා යොදා ගන්නවා. මේවාට විවේක කාලයක් (Downtime) අවශ්ය වෙන්නේ නැහැ.
- මධ්යම මට්ටමේ පීල් (Medium Peels): මේවා සමේ මැද ස්ථරය දක්වා ක්රියා කරනවා. සාමාන්යයෙන් TCA (Trichloroacetic Acid) වැනි අම්ල මේ සඳහා යොදා ගන්නවා. ගැඹුරු කුරුලෑ කැළැල්, තද ලප සහ රැලි ඉවත් කරන්න මේවා ගොඩක් හොඳයි. මේවායින් පස්සේ දින කිහිපයක් සම ගැලවී යාමක් සිදු වෙනවා.
- ගැඹුරටම ක්රියා කරන පීල් (Deep Peels): මේවා සමේ ගැඹුරුම ස්ථර දක්වා ක්රියා කරන අතර Phenol වැනි ප්රබල රසායනික ද්රව්ය භාවිත කරනවා. ඉතා ගැඹුරු රැලි සහ කැළැල් සඳහා භාවිත කළත්, වර්තමානයේ ලංකාව වගේ රටවල මේවා බහුලව භාවිත කරන්නේ නැහැ, මොකද අතුරු ආබාධ ඇතිවීමේ අවදානම සහ සුව වීමට යන කාලය වැඩි නිසා.
ඔයාලගේ සමේ තියෙන ප්රශ්නයේ හැටියට ඔයාලට ගැලපෙනම පීල් වර්ගය තීරණය කරන්නේ වෛද්යවරයා විසින්. ඒ නිසා තනිවම තීරණය කරන්නේ නැතුව වෛද්ය උපදෙස් ලබාගැනීම වැදගත්.
4. ප්රතිකාරය කරද්දී රිදෙනවාද? සම පිච්චෙනවා වගේ දැනෙයිද?
මේක හුඟක් අය අහන ප්රශ්නයක්. ඇත්තටම ප්රතිකාරය කරන වෙලාවේදී සමේ යම්කිසි දැවිල්ලක්, කිනිතුල්ලන් අනිනවා වගේ පොඩි කෑමදීමක් (Tingling sensation) හෝ රස්නයක් දැනෙන්න පුළුවන්. හැබැයි ඒක දරාගන්න බැරි වේදනාවක් නෙවෙයි. මෘදු පීල් එකකදී මේ දැනීම ඉතාම අඩුයි. මධ්යම මට්ටමේ පීල් එකකදී දැවිල්ල ටිකක් වැඩිපුර දැනෙන්න පුළුවන්. මේ වගේ වෙලාවට අපි කුඩා පංකාවක් (Handheld fan) මගින් සිසිල් සුළං ධාරාවක් මුහුණට ලබා දෙනවා. එමගින් දැවිල්ල ගොඩක් පාලනය වෙනවා. ඒ වගේම ප්රතිකාරය අවසානයේ අම්ලයේ ක්රියාකාරීත්වය නතර කරන්න විශේෂ neutralizer එකක් හෝ සිසිල් ජලය පාවිච්චි කරන නිසා දැවිල්ල විනාඩි කිහිපයකින් සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වෙලා යනවා.
5. Chemical Peel එකක් කළාට පස්සේ සම ගැලවෙන්න කොච්චර කල් යනවද?
සම ගැලවී යාමේ කාලය (Downtime) රඳා පවතින්නේ ඔයාලා කරපු පීල් වර්ගය මතයි. ඔයාලා කළේ මෘදු (Superficial) පීල් එකක් නම්, සමේ පැහැදිලිව පෙනෙන ගැලවීමක් සිද්ධ වෙන්නේ නැහැ. සමහර විට ඉතාම සිහින්ව, පිටි වගේ පොඩ්ඩක් සම වියළි වෙලා යන්න පුළුවන්. ඔයාලට සාමාන්ය විදිහට රැකියාවට යන්න, එදිනෙදා වැඩ කරන්න කිසිම බාධාවක් නැහැ. හැබැයි ඔයාලා කළේ මධ්යම මට්ටමේ (Medium/TCA) පීල් එකක් නම්, ප්රතිකාරයෙන් දින 2-3 කට පස්සේ සම වේලී, තද පැහැයක් ගෙන, ඉන්පසු කොරපොතු වගේ ගැලවෙන්න පටන් ගන්නවා. සාමාන්යයෙන් දින 5-7 ක් ඇතුළත මේ ගැලවී යාම සම්පූර්ණයෙන්ම අවසන් වෙලා අලුත් සමක් මතු වෙනවා. මේ දින කිහිපයේදී නිවසේ රැඳී සිටීමට හෝ මුහුණ හොඳින් ආවරණය කර ගැනීමට වෛද්යවරුන් නිර්දේශ කරනවා.
6. මගේ සම තද පැහැතියි (Dark Skin). මට Chemical Peel එකක් කරන්න පුළුවන්ද?
අනිවාර්යයෙන්ම පුළුවන්. හැබැයි තද පැහැති සමක් (Brown or Dark Skin) ඇති අය Chemical Peeling වලදී වඩාත් ප්රවේශම් විය යුතුයි. මොකද තද පැහැති සමක මෙලනින් (Melanin) වර්ණකය නිපදවීම වැඩියි. වැරදි හෝ ප්රබල පීල් එකක් භාවිත කළොත්, සමේ ඇතිවන උද්දීපනය නිසා පශ්චාත්-ප්රදාහක වර්ණක ගැටලු (Post-inflammatory Hyperpigmentation – PIH) ඇති වී, සම පෙරටත් වඩා අඳුරු වීමට හෝ සුදු ලප ඇතිවීමට ඉඩකඩ තියෙනවා. ඒ නිසා තද පැහැති සමක් තියෙන අයට අපි සාමාන්යයෙන් Salicylic acid, Mandelic acid හෝ Lactic acid වැනි සමට හිතකාමී, මෘදු පීල් වර්ග තමයි පාවිච්චි කරන්නේ. ඒ වගේම ප්රතිකාරය ආරම්භ කිරීමට සති දෙකකට පෙර සම සූදානම් කිරීමේ (Pre-conditioning) ක්රීම් වර්ග ලබා දෙනවා.
7. Chemical Peel එකකින් පස්සේ කරන්න ඕනේ විශේෂ සත්කාර මොනවාද?
පීල් එකක් කළාට පස්සේ ඔයාලගේ සම අලුත් වෙමින් පවතින්නේ. ඒ නිසා ඒ සම ඉතාමත් සංවේදියි. මේ කාලයේදී පහත උපදෙස් අකුරටම පිළිපැදීම අනිවාර්යයි:
- හිරු එළියෙන් ආරක්ෂා වීම: සෘජු හිරු එළියට නිරාවරණය වීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකී සිටින්න. දිනපතා SPF 30 ට වැඩි, හොඳ සන්ස්ක්රීන් (Sunscreen) එකක් භාවිත කරන්න.
- සමට තෙතමනය ලබා දීම: සම වියළි වීමට ඉඩ නොදී, වෛද්යවරයා නිර්දේශ කරන මෘදු මොයිස්චරයිසර් (Moisturizer) එකක් නිතරම ආලේප කරන්න.
- සම ඇද ගැලවීමෙන් වැළකී සිටීම: සම ගැලවී යන විට, කිසිම හේතුවක් මත එය අතින් ඇදලා ගලවන්න එපා. එසේ කළහොත් සම තුවාල වී කැළැල් සහ කළු ලප ඇති විය හැකියි. එය ඉබේම ගැලවී යාමට ඉඩ හරින්න.
- මේකප් සහ සැර සබන් භාවිත නොකිරීම: සම සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වන තුරු මේකප් වර්ග පාවිච්චි කරන්න එපා. මුහුණ සේදීමට ඉතා මෘදු ක්ලෙන්සර් (Gentle cleanser) එකක් පමණක් භාවිත කරන්න.
8. පළමු Peel එකෙන්ම ප්රතිඵල පේනවාද? නැත්නම් කී සැරයක් කරන්න ඕනේද?
පළමු පීල් එකෙන් පස්සේම ඔයාලගේ සමේ සිනිඳු බවක් සහ යම්කිසි පැහැපත් බවක් බලාගන්න පුළුවන්. හැබැයි ඔයාලට තදබල කුරුලෑ කැළැල්, ගැඹුරු වළවල්, තද කළු ලප හෝ මෙලස්මා වැනි තත්ත්වයන් තියෙනවා නම්, සම්පූර්ණ සුවයක් ලබාගන්න ප්රතිකාර වාර කිහිපයක් කරන්න වෙනවා. සාමාන්යයෙන් සති 3-4 ක පරතරයකින් යුතුව ප්රතිකාර වාර 4 සිට 6 දක්වා ප්රමාණයක් වෛද්යවරුන් නිර්දේශ කරනවා. ඔයාලගේ සමේ ප්රතිචාරය අනුව අවශ්ය වාර ගණන වෙනස් වෙන්න පුළුවන්.
9. Chemical Peeling වල තියෙන අතුරු ආබාධ මොනවාද?
පළපුරුදු වෛද්යවරයෙක් ලවා නිවැරදිව කරගතහොත් Chemical Peeling කියන්නේ ඉතාමත් ආරක්ෂිත ප්රතිකාරයක්. හැබැයි සුළු අතුරු ආබාධ කිහිපයක් ඇතිවීමේ හැකියාව තියෙනවා. ඒවා නම්:
- ප්රතිකාරයෙන් පසු දින කිහිපයක් සම රතු වීම සහ ඉදිමීම.
- සම වියළි වීම සහ කැසීම.
- සම තාවකාලිකව අඳුරු පැහැයක් ගැනීම (ගැලවී යාමට පෙර).
- අතිශය කලාතුරකින්, සමේ ආසාදන (Infections) හෝ වැරදි භාවිතය නිසා ඇතිවන සදාකාලික කැළැල් (Scarring).
මේ නිසා තමයි, කිසිම විටෙක රූපලාවන්්යාගාර (Beauty salons) වල නොදන්නා පුද්ගලයන් ලවා හෝ තනිවම මේවා කරගන්න එපා කියලා අපි කියන්නේ.
10. ගෙදරදීම Chemical Peels කරන්න පුළුවන්ද?
අන්තර්ජාලය පුරා අද වන විට විවිධ Peeling solutions විකුණන්න තියෙනවා. හැබැයි වෛද්යවරයෙක් විදිහට මම කිසිම විටෙක ඉහළ සාන්ද්රණයක් සහිත chemical peels ගෙදරදීම කරන්න නිර්දේශ කරන්නේ නැහැ. මක්නිසාද යත්, අම්ලය මුහුණේ තබා ගත යුතු නිවැරදි කාලය, සමේ ස්වභාවය අනුව අම්ලයේ සාන්ද්රණය තීරණය කිරීම සහ අතුරු ආබාධයක් ඇති වුවහොත් එය පාලනය කිරීම සාමාන්ය කෙනෙකුට කරන්න අමාරුයි. වැරදි විදිහට කරලා මුහුණ සම්පූර්ණයෙන්ම පිළිස්සී, සදාකාලිකවම කළු වුණු රෝගීන් අපිට නිතරම හමු වෙනවා. හැබැයි ඔයාලට ගෙදරදී භාවිත කරන්න පුළුවන් ඉතා අඩු සාන්ද්රණයක් තියෙන සේරම් වර්ග (Exfoliating Serums – e.g. 2% Salicylic Acid or 5% Glycolic Acid) වෛද්ය උපදෙස් මත රාත්රී කාලයේදී භාවිත කරන්න පුළුවන්.
Chemical Peels කියන්නේ නිවැරදිව කළහොත් ඔයාලගේ සමේ තාරුණ්යය සහ සුන්දරත්වය රැකගන්න තියෙන විශිෂ්ටතම ප්රතිකාරයක්. හැමවිටම මතක තබා ගන්න, හැමෝගෙම සම එක වගේ නැහැ. ඒ නිසා තවත් කෙනෙක් කරපු පලියට ප්රතිකාර තෝරාගන්නේ නැතුව, සුදුසුකම් ලත් චර්ම රෝග වෛද්යවරයෙක් (Dermatologist) හෝ සෞන්දර්ය වෛද්යවරයෙක් (Aesthetic Doctor) හමුවෙලා ඔයාලගේ සමට වඩාත්ම ගැලපෙන ප්රතිකාරය තීරණය කරන්න. නිරෝගී සහ ලස්සන සමක් ඔයාලට ප්රාර්ථනා කරනවා!